Dziennik działań bojowych 12. Brygady Inżynieryjno-Saperskiej.

Tytuł oryginalny: Журнал боевых действий 12 исбр

Tłumaczenie z języka rosyjskiego.

Raport pochodzi z https://pamyat-naroda.ru/

Prezentuję fragment dzienników działań bojowych 12. Brygady Inżynieryjno-Saperskiej z końca marca i początków kwietnia 1945 r., dotyczących rozpoznania inżynieryjnego w pasie dzialania 19. Armii sowieckiej 2. Frontu Białoruskiego w okolicach Gdyni.

Do szybkiego określania lokalizacji za pomocą współrzędnych prostokątnych w dokumencie używane są kwadraty opisane przez siatkę kilometrową.
Na przykład "wiadukt /4738-a/" oznacza obiekt, którego lokalizację znajdujemy najpierw odczytując wartość z osi poziomej (dolna/górna ramka) - tu "47", a potem z osi pionowej (lewa/prawa ramka) - tu "38". "a" uszczegółowia, że chodzi o górny lewy fragment kwadratu. Od góry i lewej oznaczenia są podawane według kolejności alfabetu rosyjskiego - a,b,w,g.

Dla samodzielnego określenia opisywanych lokalizacji zamieszczam pochodzącą z Zestawienia uogólnionych doświadczeń bojowych wojsk 2. Frontu Białoruskiego za okres od 01.04.1945 do 15.05.1945 - mapę w skali 25k, pewnie gdzieś z końca marca 1945 r..


	Mapa obrony przeciwnika na oksywskim przyczółku na północy Gdyni. (pamyat-naroda.ru). Powiększ mapę

Zdjęcia nie są najlepszej jakości. W oryginale miały po około 6 cm długości po dłuższym boku, co przy słabej jakości, jak na skany zamieszczane na serwerze Pamiat Naroda, daje to tylko około 350 px po dłuższym boku...

DZIENNIK DZIAŁAŃ BOJOWYCH 12. Ryskiej Brygady Inżynieryjno-Saperskiej za miesiąc marzec 1945 r.

KARTA Z DZIENNIKA DZIAŁAŃ BOJOWYCH za 27-28 marca 1945 roku

Szturm na miasto Gdynia.

(...)

2. Sytuacja ogólna

25.03 po przeprowadzonym przegrupowaniu sił, wykorzystując powodzenie 70. Armii /sąsiad z prawej/, wojska 134. Korpusu Strzeleckiego i 40. Gwardyjskiego Korpusu Strzeleckiego przerwały obronę przeciwnika na bliskich podejściach do Gdyni na odcinku Pustkowie Cisowskie - Grabówek - Witomino, opanowały punkt oporu Witomino, nawiązały walki uliczne na południowych i zachodnich obrzeżach Gdyni. 27.03 wojska 134. Korpusu Strzeleckiego we współdziałaniu z 96. Korpusem Strzeleckim 70. Armii szturmem opanowały miasto i port Gdynia, kończąc realizację zadania rozbicia części zgrupowania przeciwnika na zachodnim wybrzeżu Zatoki Gdańskiej, na północ od Gdańska.

3. Zadania brygady

a/ dla jednostek, znajdujących się w rezerwie Szefa Wojsk Inżynieryjnych Armii:
- odtworzenie trasy armijnej;
- budowa Punktu Obserwacyjnego Armii;
- rozminowanie Gdyni.>

b/ dla jednostek przydzielonych do 40. Gwardyjskiego Korpusu Strzeleckiego (158. batalion inżynieryjno-saperski):
- rozminowanie i odtworzenie trasy korpuśnej;
- zabezpieczenie korpuśnego Ruchomego Oddziału Zaporowego;
- urządzenie stanowiska dowodzenia 10. Gwardyjskiej Dywizji Strzeleckiej.

4. Zadania wykonane przez jednostki brygady.

(...)

Samodzielna Zmotoryzowana Kompania Rozpoznania Inżynieryjnego (asm mot k rozp inż).
[ОМИРР - Отдельная моторизованная инженерно-разведывательная рота]

W dniach 27 i 28.03 przeprowadzono:
a/ Rozpoznanie rubieży obronnej przeciwnika na odcinku Pustki Cisowskie - las Chyloński; rozpoznanie rubieży w kierunku wschodnim jest kontynuowane.
b/ Rozpoznanie inżynieryjne dróg: rozwidlenie dróg /4233-a/ - Witomino - Gdynia; rozwidlenie dróg /4229-a/ - Zagórze - Cisowa - stacja Gdynia /4630/ - wiadukt /4738-a/.
Wymienione drogi mają nawierzchnię brukową lub asfaltową o szerokości od 4 do 8 metrów. Przeszkód i zniszczeń brak, drogi są przejezdne dla wszystkich rodzajów transportu.

Pod koniec dnia 28.03 otrzymano Rozkaz rozpoznawczy nr 021 Sztabu Wojsk Inżynieryjnych 19. Armii, zgodnie z którym na sam mot k rozp inż nałożono zadanie przeprowadzenia rozpoznania rubieży obronnych przeciwnika na przyczółku oksywskim. Rozpoznanie rubieży przeciwnika w pasie 132. Korpusu Strzeleckiego zostało z brygady zdjęte.
Starszy pomocnik szefa 1. wydziału sztabu brygady, major służby administracyjnej SOKOŁOW, przeprowadził fotografowanie poszczególnych obiektów obronnych przeciwnika w m. Gdynia. Fotografowanie prowadzono tylko w m. Gdynia i nie wychodziło poza wewnętrzny obwód obrony.

Poniżej zamieszczono zdjęcia obiektów i przeszkód z krótkim opisem:
Miasto jest otoczone od południa, zachodu i północy rowem przeciwpancernym o przekroju trójkątnym, szerokości 6-7 metrów u góry i głębokości 2,5 - 3 m.

Rów na południowych obrzeżach m. Gdynia.

Rowy przeciwpancerne doprowadzono do dróg, te ostatnie zagrodzono różnego typu barierami i zaporami przeciwpancernymi.

Typy zapór na drogach na południowych obrzeżach Gdyni /na 2 górnych zdjęciach jezdnia jest oczyszczona z zapór/.

Wiadukty na obrzeżach miasta zostały wysadzone. Na górnym zdjęciu widoczne są prace przy odgruzowywaniu drogi, zatarasowanej po wysadzeniu wiaduktu. Prace prowadzone są przez ludność miejscową pod kierownictwem saperów.

Na miejskim bulwarze ustawiono zapory drutowe.

Przy ścianach domów wychodzących na szerokie place wykopano okopy.

Budynki miasta zostały przystosowane do obrony. Na pierwszym zdjęciu okna parteru są zamurowane, pozostawiono strzelnice dla strzelców z pistoletami maszynowymi. Wejście do budynku osłonięte jest barykadą ze strzelnicami dla karabinów maszynowych. Na drugim zdjęciu widoczne są strzelnice wybite w budynku w celu prowadzenia ognia z karabinu maszynowego. Na dwóch dolnych zdjęciach pokazano uzbrojenie znalezione w tym budynku.

Na terenie portu zbudowano schrony drewniano-ziemne (DZOT),

ustawiono płyty pancerne z dział okrętowych,

zbudowano żelbetowe schrony bojowe (DOT) dla karabinów maszynowych, zamaskowane jako nabrzeża.

W porcie gdyńskim pod nadzorem esesmanów pracowały tysiące zagranicznych niewolników. Aby zabezpieczyć się przed wszelkimi ewentualnościami, esesmani chronili się w różnego typu obiektach, które poprzez strzelnice umożliwiały prowadzenie obserwacji okrężnej i ostrzału z pistoletów maszynowych. Typy tych obiektów przedstawiono na trzech zdjęciach zamieszczonych poniżej.

DZIENNIK DZIAŁAŃ BOJOWYCH 12. Ryskiej Brygady Inżynieryjno-Saperskiej za miesiąc kwiecień 1945 r.

KARTA Z DZIENNIKA DZIAŁAŃ BOJOWYCH od 1 do 5 kwietnia 1945 roku

Walki o zniszczenie zgrupowania przeciwnika na północ od Gdyni.

(...)

2. Sytuacja ogólna

W dniach 30.03 - 5.04 nasze wojska prowadziły walki w celu zniszczenia zgrupowania przeciwnika na północ od Gdyni w rejonach: Oksywie, Obłuże, Pogórze, Dębogórze, Mechelinki i do 5.04 całkowicie oczyściły z przeciwnika przyczółek oksywski.

3. Zadania brygady.

a/ Dla jednostek rezerwy Szefa Wojsk Inżynieryjnych Armii:
- rozpoznanie rubieży obronnych przeciwnika na przyczółku oksywskim;
- rozpoznanie drogi Gdynia - Słupsk - Koszalin;
- rozminowanie miasta i portu Gdynia;
- rozminowanie, odtworzenie i naprawa trasy korpuśnej 132. Korpusu Strzeleckiego na odcinku Gdynia - Obłuże - Oksywie;
- rozminowanie drogi Reda - Janowo - Cisowa - Gdynia;

b/ Dla jednostek oddanych w podporządkowanie operacyjne /158. batalion inżynieryjno-saperski/:
- rozpoznanie inżynieryjne, rozminowanie i odtworzenie trasy 40. Gwardyjskiego Korpusu Strzeleckiego;
- eskortowanie czołgów i dział samobieżnych;
- budowa Punktu Obserwacyjnego dowódcy 40. Gwardyjskiego Korpusu Strzeleckiego;
- zabezpieczenie korpuśnego Ruchomego Oddziału Zaporowego.

4. Zadania wykonane przez jednostki brygady.

(...)

Samodzielna Zmotoryzowana Kompania Rozpoznania Inżynieryjnego.

a/ Przeprowadziła rozpoznanie rubieży obronnych przeciwnika na przyczółku oksywskim.
Przyczółek oksywski przeciwnika stanowi wzniesiony płaskowyż, otoczony od południa, zachodu i północy osuszonym torfowiskiem, a od wschodu obmywany przez morze. Płaskowyż wznosi się nad bagnem na 60-70 m i pozwala na obserwację wszystkich podejść na odległość od 4 do 8 km.
Na grzbiecie okalającym przyczółek przeciwnik wykopał 2-3 linie okopów lub stanowisk i rowów strzeleckich. Okopy mają głębokość od 0,5 m do 1,8 m; na niektórych odcinkach ich skarpy są odeskowane lub umocnione chrustem.
W systemie okopów urządzono otwarte stanowiska karabinów maszynowych, często wysunięte do przodu o 3-10 m. W rejonie Dębogórza /5234/1 okopy połączone są rowami łącznikowymi, stanowiącymi pozycje odcinające. Na poszczególnych odcinkach przed pierwszym okopem zbudowano pięcioniciową zaporę drutową.
Istniejące na przyczółku wzgórza przekształcono w punkty oporu z obroną okrężną, połączone ze sobą okopami. Punkty oporu mają rozbudowaną sieć okopów i zapory drutowe (spirala Brunona, siatka na niskich palikach, drut narzutowy, wzmocniona zapora drutowa; paliki w większości przypadków - metalowe).

Punkt oporu w rejonie Dębogórza /5234/.
Spirala Brunona, a przed nią - drut narzutowy.

Ogólny widok na północną część punktu oporu Dębogórze.
Okopy i rowy łącznikowe.

Najwyraźniej na tych wzgórzach już kilka lat temu urządzono punkty obrony przeciwlotniczej (OPL) w celu ochrony portów Oksywie i Gdynia przed atakiem z powietrza, ponieważ na wszystkich wzgórzach odkryto działa przeciwlotnicze, a także dalmierze.
Dalmierz w punkcie oporu Dębogórze /5234/.

Stanowisko artylerii przeciwlotniczej w punkcie oporu Dębogórze.

Tutaj stanowiska dla poszczególnych dział połączone są między sobą zamaskowanymi rowami łącznikowymi.
Widok rowu łącznikowego.

Istniejące na przyczółku trzy linie rowów przeciwpancernych (ppanc.) osłaniały port Oksywie od południa, zachodu, północnego zachodu i północy. Rowy - o przekroju trójkątnym i trapezoidalnym, szerokość u góry 5 m, u dołu 2 m, głębokość - 3 m, skarpy rowów nieumocnione. Zdjęcie: Rów ppanc., osłaniający Obłuże od południowego zachodu. Rów ciągnie się od niedostępnego dla czołgów wzgórza do zatoki, portu Gdynia. Zdjęcie zrobiono ze wzgórza w rejonie leśniczówki /4938-?/.

Rów ppanc. na odcinku Nowe Obłuże /5036-1/ - Kosakowo /5037-1/.

W rejonie Nowego Obłuża /5036-1/ rów ppanc. dochodzi do nasypu szosy, pod którym zbudowano galerię minową i założono fugas (ładunek wybuchowy) z 12 skrzyń materiału wybuchowego. Przeciwnik nie zdążył zdetonować fugasa.

Podejścia do rowów wykopanych w głębi przyczółka były osłaniane przez artylerię strzelającą na wprost.
Obronę przeciwpancerną, obok artylerii ppanc., realizowała artyleria przeciwlotnicza rozmieszczona na wzgórzach, a także niszczyciele czołgów (piechota z bronią ppanc.), dla których wykopano stanowiska po obu stronach dróg w rejonach dostępnych dla czołgów, zaopatrzone w granatniki pancerne (typu Panzerfaust).
Jako schrony dla personelu służyły ukrycia różnego typu: od stanowisk przykrytych deskami po ziemianki z 4 warstwami bali o średnicy 20-30 cm. W rejonie Obłuża jako schrony służyły specjalnie wykopane tunele o długości 40-50 m, szerokości 1,5 m, wysokości do 2,0 m, z drewnianym szkieletem wzmacniającym. Tunele były zagłębione na 10-15 m od powierzchni ziemi. Schrony budowano zarówno przy obiektach ogniowych i okopach, jak i wzdłuż brzegu morza (typu lekkiego).
Zdjęcie: Schron żelbetowy w kwadracie 5235.

Na przyczółku odkryto znaczną liczbę stanowisk artylerii i moździerzy. Na południowy zachód od Starego Obłuża /5239/ zidentyfikowano wkopane w ziemię czołgi, które były używane jako stałe punkty oporu (DOT).
Odkryto również wiele ramp dla czołgów w pobliżu 1. i 2. linii okopów. Czołgi wjeżdżały na te rampy i prowadziły ogień w kierunku naszych wojsk.
Z obiektów żelbetowych odkryto schron bojowy (DOT) w rejonie Nowego Obłuża /5036/ oraz punkty obserwacyjne w różnych rejonach. Punkt oporu w rejonie Nowego Obłuża /5036/.
Widok ogólny.

Żelbetowy schron bojowy (DOT) z wieżą artyleryjską, mającą okrężny sektor ostrzału w punkcie oporu Nowe Obłuże.

Punkt Obserwacyjny z bloków żelbetowych na wzgórzu punktu oporu Nowe Obłuże /dla wyjaśnienia konstrukcji ziemia od ściany została odrzucona/.

W kwadracie 5135 i 5235 zidentyfikowano dwa schrony drewniano-ziemne (DZOT).
Schron drewniano-ziemny (DZOT) przeciwnika w kwadracie 5135.

Schron drewniano-ziemny (DZOT) przeciwnika w kwadracie 5235.

Wejście do schronu drewniano-ziemnego (DZOT) w kwadracie 5235.

Zabudowania miejscowości nie są przystosowane do obrony; oprócz okopów, stanowisk strzeleckich i ziemianek, nie wykryto obiektów obronnych w miejscowościach. Wyjątkiem jest Oksywie, gdzie znajdują się murowane budynki z urządzonymi w ścianach strzelnicami dla karabinów maszynowych i strzelców.
Stanowiska artylerii przeciwlotniczej w punktach oporu oraz rowy łącznikowe między nimi są zamaskowane siatkami maskującymi. Pozostałe obiekty są zamaskowane pod kolor otaczającego terenu przy użyciu podręcznych środków.

b/ W wykonaniu rozkazu bojowego Sztabu Wojsk Inżynieryjnych 19. Armii, przeprowadzono rozpoznanie trasy Gdynia - Słupsk - Koszalin. Ogólny stan trasy jest w pełni zadowalający. Na całej długości droga ma twardą nawierzchnię, przeważnie asfaltową, o szerokości 6 m. Ogólna szerokość drogi wynosi 8-9 m.
Na poszczególnych odcinkach asfalt jest częściowo zniszczony, droga ma nawierzchnię szutrową i jest zdatna do przejazdu wszystkich rodzajów transportu. Takich odcinków na trasie jest łącznie do 20 km.
Na długości około 15 km na różnych odcinkach (w dużych miejscowościach i przed nimi) droga jest wybrukowana kostką kamienną. Na całej długości droga jest obsadzona drzewami.
Przeszkód na drodze nie ma, z wyjątkiem zniszczonego niemieckiego czołgu w kwadracie 2812, który dopuszcza jedynie ruch jednokierunkowy.
W kwadracie 2408-a - drewniana bariera ppanc. po obu stronach drogi z przejazdem o szerokości 4,5 m.
Zachowane na trasie obiekty inżynieryjne (mosty, wiadukty) są zdatne do przepuszczania ładunków o masie 60 ton.
Obiekty zniszczone przez przeciwnika zostały odbudowane przez nasze oddziały z nośnością 30 ton, z wyjątkiem mostu na rzece Słupi /3830/, którego nośność wynosi 16 ton.
Wiadukty i przejazdy kolejowe zachowały się.

c/ Przeprowadzono rozpoznanie drogi od objazdu przy wysadzonym moście /kwadrat 3838-b/ do Oksywia po obu trasach biegnących od rozwidlenia.
Dane: droga ma szerokość 10 m, nawierzchnia brukowa o szerokości 6 m. W odległości 50 m od rozwidlenia dróg /4039-a/ na jezdni znajdują się dwa leje po fugasach o średnicy 15 m i głębokości 4 m każdy. Po obu stronach lejów znajdują się pola minowe z min przeciwpancernych i przeciwpiechotnych.
W odległości 300 m od Oksywia (po lewej drodze od rozwidlenia) do drogi z obu stron dochodzi rów ppanc., a na jezdni między rowami znajdują się dwa niezdetonowane fugasy. Szerokość rowu 4 m, głębokość 1 m.
Innych przeszkód nie ma, obie drogi od rozwidlenia 4039-a do Oksywia ze względu na stan nawierzchni są przejezdne dla wszystkich rodzajów transportu.