—  31  —

52. Każdy strzelec powinien pamiętać zasadę: lepiej przejść dłuższą drogę, wykorzystując teren i skryć swoje ślady, niż krótszą i swoimi śladami zdradzić stanowiska ogniowe, radiostację itp.
53. Ruch wojsk i sprzętu zwraca uwagę obserwatorów lotniczych. Skutkiem niepotrzebnego ruchu nawet najlepsze maskowanie może okazać się bezwartościowe.
Szczególnie unikać niepotrzebnych ruchów przy pojawieniu się samolotu nieprzyjaciela.


—  32  —

ROZDZIAŁ IV.

UMOCNIENIA TERENU.

1. Zasady ogólne.

54. W spółczesnej walce pośpieszne natarcie i uporczywa obrona z małymi stratami możliwe są tylko przy umiejętnym wykorzystaniu terenu i przyzwyczajeniu strzelców do szybkiego okopywania się. Dlatego każdy strzelec, drużyna i pluton, z chwilą wyjścia na linie ogniowe, powinni, nie czekając rozkazy wyższych dowódców, natychmiast i szybko okopywać się, stopniowo pogłębiać swoje wnęki i czynić z nich doły strzeleckie o pełnym profilu, kopać rowy (szczeliny) i ukrycia do obrony przed lotnictwem i czołgami nieprzyjaciela.
55. Oddziały wojskowe, jak w natarciu tak i w obronie, zajmują do walki stanowiska ogniowe, które muszą zapewniać trwałe i ciągłe dowodzenie, maksymalne wykorzystanie siły ogniowej broni, zabezpieczenie pododdziałów i sprzętu oraz możliwość wszelkiego manewru ogniem.


—  33  —

56. Rozmieszczenie stanowisk ogniowych zależne jest od warunków terenowych i szyków bojowych pododdziału, potrzebnych od wykonania zadania bojowego. Stanowisko ogniowe powinno zapewniać dobrą obserwację i ostrzał, możliwość szybkiego urządzenia, dobre zamaskowanie strzelców i sprzętu oraz dobrą łączność ogniową z sąsiednimi pododdziałami.
57. Ogólny widok terenu i jego ukształtowanie wpływają na rozmieszczenie stanowisk ogniowych i ich formę. Na wzniesieniu stanowiska ogniowe mogą być rozmieszczone w pobliżu grzbietu, na stoku lub na przeciwstoku (rys. 15).

Rys. 15. Rozmieszczenie stanowisk ogniowych na wzniesieniu.

58. Na stoku, w pobliżu grzbietu stanowiska ogniowe rozmieszczać tak, ażeby sprzęt i broń nie była widoczna na tle nieba. Przy takim rozmieszczaniu stanowisk zwiększa się obserwację i ostrzał, ułatwia się łączność do tyłu


—  34  —

i utrudnia się natarcie nieprzyjacielowi (podejście do góry), jednak ogień CKM jest mniej płaski i możliwe są pola martwe (pola martwe powinny być pokryte ogniem z sąsiednich stanowisk).
Przy rozmieszczeniu stanowisk ogniowych na stoku u podnóża, ogień staje się bardziej płaskim, lecz utrudniona jest łączność do tyłu.
Na przeciwstoku stanowiska ogniowe zupełnie są niewidoczne z naziemnych obserwacyjnych punktów nieprzyjaciela i mają| dobrą łączność do tyłu i wzdłuż frontu, lecz mają ograniczoną obserwację i ostrzał (przed frontem); nieprzyjaciel po zajęciu grzbietu ma możność obserwowania i niszczenia stanowisk ogniowych z góry.
59. W natarciu i przy pospiesznym umacnianiu linii, do urządzenia stanowisk ogniowych w pierwszym rzędzie wykorzystać przedmioty terenowe (leje, płoty, nasypy, pojedyńcze budynki itp.). Jeżeli takich nie ma, to okopać się, kopiąc wnęki strzeleckie, pogłębiając je i ulepszając.
60. Przy dłuższym zatrzymaniu się na linii ogniowej stanowiska ogniowe ulepszać, a tak że budować zapasowe (najmniej 3) oraz pozorne stanowiska ogniowe i rowy łącznikowe.


—  35  —

61. Przy pośpiesznym przygotowaniu obrony główne i zapasowe stanowiska ogniowe buduje się odrazu o bardziej pełnym profilu. Przede wszystkim należy: oczyścić pole obserwacji i ostrzału, kopać doły strzeleckie na głównych stanowiskach, budować punkty obserwacyjne, stanowiska pozorne. W drugiej kolejności należy: kopać doły strzeleckie na stanowiskach zapasowych, budować rowy łącznikowe między głównymi a później i zapasowymi stanowiskami. W trzeciej kolejności należy: budować rowy ciągłe, rowy łącznikowe do tyłu, rowy przeciwlotnicze (szczeliny), schroniska, zapasowe punkty obserwacyjne i ulepszać główne i zapasowe stanowiska oraz rowy strzeleckie.
W czasie przygotowywania obrony, gdy się ma jedną dobę czasu i więcej (do podejścia nieprzyjaciela), doły strzeleckie i rowy łącznikowe kopie się jednocześnie, łącząc je w rów ciągły.
62. Urządzone gniazdo ogniowe powinno mieć rów strzelecki składający się z głównych, zapasowych i dodatkowych dołów strzeleckich i stanowisk (dla CKM, rusznic ppanc, moździerzy i dział), punktów obserwacyjnych, rowów łącznikowych i schronisk dla strzelców i sprzętu. Schemat stopniowego rozwijania budowy i urządzania gniazda ogniowego drużyny strzeleckiej podany jest na rys. 16.


—  36  —

Rys. 16. Schemat stopniowego rozwijania budowy i urządzania gniazda ogniowego drużyny strzeleckiej: 1 - kopanie dołów strzeleckich (wnęków). 2 - pogłębianie dołów i częściowe łączenie ich rowami łącznikowymi. 3 - rozbudowa ostateczna.


—  37  —

Zapasowe gniazdo ogniowe drużyny strzeleckiej składa się z tych samych elementów co i główne, lecz z mniejszym ich rozbudowaniem.
63. Pozorne gniazda ogniowe muszą być podobne do rzeczywistych, mieć manekiny broni, strzelców i należy periodycznie ożywiać je przy pomocy wędrujących środków ogniowych.
64. Przykładowe schematy gniazd ogniowych CKM, rusznic ppanc, plutonu moździerzy i pojedynczego działa podane są na rys. 17, 18, 19 i 20.

Rys. 17. Przykładowy schemat gniazda ogniowego drużyny CKM w obronie.


—  38  —

Rys. 18. Przykładowy schemat gniazda ogniowego drużyny ppanc. w obronie.


—  39  —

Rys. 19. Przykładowy schemat gniazda ogniowego plutonu moździerzy w obronie.


—  40  —

Rys. 20. Przykładowy schemat gniazda ogniowego samodzielnego działa w obronie.