— 71 —
łącznikowego. Z braku czasu stanowisko kopie się bez pełnego rozwinięcia (rys. 47).
W pierwszej kolejności kopie się właściwe stanowisko dla moździerza (stół), potem schroniska i rów łącznikowy.
Rzucania ręcznych granatów przy samoobronie i w walce z czołgami dokonuje się z właściwego stanowiska lub z rowu łącznikowego.
86. Stanowisko ogniowe działa ppancernego 45 mm składa się ze stanowiska okrężnego ostrzału, schroniska w którym znajduje się działo przed otwarciem ognia, schroniska dla obsługi i niszy amunicyjnej. Budowa i wymiary stanowiska podane są na rys. 48. Na rys. 49 pokazane jest stanowisko bez schroniska dla działa.
Stanowisko dla działa robi się w nieregularnej formie z łagodnymi stokami i dokładnie maskuje się darnią lub górną warstwą ziemi (na polu ornym). Jeżeli stanowiska dla działa nie można dobrze zamaskować, to lepiej wcale go nie robić. W terenie pagórkowatym działo
— 72 —
 |
Rys. 49. Stanowisko ogniowe działa ppancernego 45 mm bez schroniska dla działa. Czas wykonania stanowiska przez grupę 4 strzelców - 3 godziny 30 minut. |
należy ukrywać za przeciwstokiem. Obsługę rozmieszcza się razem z działem lub w oddzielnym rowie wykopanym z boku stanowiska Dla obserwacji nieprzyjaciela - buduje się stanowisko dla obserwatora.
— 73 —
87. Stanowisko ogniowe działa 76 mm składa się ze stanowiska dla działa, schronisk dla obsługi i amunicji oraz rowu łącznikowego (rys. 50). Z braku czasu można budować
 |
Rys. 50. Stanowisko ogniowe działa 76 mm z ograniczonym sektorem ostrzału. Czas wykonania stanowiska przez grupę 5 ludzi - 10 godzin. Materiał: okrąglaki średn. 20 cm długości; 4,5 m - 4 sztuki, długości 3,2 m - 40 sztuk. |
uproszczone stanowiska (rys. 51). Na stanowisku dla działa kopie się tylko rowki na amunicję. Schronisko dla obsługi można budować na boku w pobliżu stanowiska działa.
— 74 —
 |
Rys. 51. Uproszczone stanowisko ogniowe działa 76mm Czas na wykonanie stanowiska przez grupę 3 ludzi - 6 godzin. Materiał: żerdzie średn. 10 - 12 cm, długości 2 m - 20 sztuk. |
— 75 —
88. Przy umacnianiu się na linii w natarciu rowy strzeleckie buduje się przez łączenie pojedyńczych stanowisk rowem łącznikowym. Pracę tę zazwyczaj wykonuje się w nocy. Jeśli zachodzi konieczność połączenia dołów w rów ciągły w dzień, strzelcy kopią rów łącznikowy nie wychodząc na powierzchnię ziemi - przy dołach podwójnych w prawo i w lewo do spotkania się z sąsiadem, a przy dołach pojedyńczych od prawego do lewego. Gniazda CKM moździerzy i rusznic ppancernych rozwija się z poszczególnych stanowisk (dołów).
Przedpiersia maskuje się w miarę ich wykańczania.
89. W obronie stałej początkowo przeprowadza się oczyszczenia przedpola, potem wytyczenie i trasowanie rowów i stanowisk a nadepnie przystępuje się do ich budowy.
Wytyczenie rowów i stanowisk polega na wyznaczeniu kołkami, kamieniami lub darniną:
- głównego kierunku ognia i sektorów ostrzału dla CKM, moździerzy i dział nie mających okrężnego ostrzału;
- głównych, dodatkowych i zapasowych stanowisk;
- dołów (pojedyńczych i podwójnych); - schronisk i nisz;
- i zakrętów rowu łącznikowego.
— 76 —
Trasowanie polega na oznaczeniu na ziemi rowkami lub wapnem granic przyszłych dołów. Sposoby wytyczania i trasowania stanowisk ogniowych dla CKM, moździerza 82 mm, działa 76 mm pokazano na rys. 52, 58 i 54.
 |
Rys. 52. Wytyczenie i trasowanie stanowiska CKM. |
90. Przed kopaniem górną warstwę ziemi (darń, ziemia orna) należy zdjąć z całej powierzchni stanowiska i przedpiersia i złożyć na boku.
— 77 —
 |
Rys. 53. Wytyczenie i trasowanie stanowiska ogniowego moździerza 82 mm. |
 |
Rys. 54. Wytyczenie i trasowanie stanowiska ogniowego działa 76 mm. |
— 78 —
Zazwyczaj najpierw kopie się doły stanowisk głównych, później zapasowych, wreszcie rowy łącznikowe i schroniska w głównych i zapasowych stanowiskach. Stanowiska ogniowe we wszystkich wypadkach odrazu kopie się do głębokości pozwalającej na prowadzenie ognia stojąc i maskując się. Rów łącznikowy kopie się stopniowo: najpierw do czołgania się, potem do posuwania się w pozycji pochyłej a następnie dla ruchu w postawił stojącej.
Jeżeli pozwala czas, można budować rowy i stanowiska (najpierw główne, później zapasowe) odrazu do pełnego profilu.
Przy kopaniu dołów strzeleckich i rowów łącznikowych należy uważać, ażeby ściany nie były pionowe i miały dostateczne pochylenie zabezpieczające je od obsuwania się.
91. Maskowanie rowów i stanowisk osiąga się przez:
1) umiejętne dostosowanie do terenu przez odpowiedni wybór miejsca i takie rozmieszczenie, ażeby one zgadzały się z naturalnymi zagłębieniami i fałdami terenu;
2) prawidłowe wykonanie i maskowanie ich pod ogólny wygląd i kolor terenu (unikać kreślenia prostych linii i regularnych, geometrycznych form);
3) kopanie stanowisk i rowów pozornych.
— 79 —
Przy kopaniu rowów i stanowisk należy przedpiersia i nasypy robić możliwie niskie (30 cm) i zaokrąglać wszystkie kąty i załamania.
92. Ażeby ukryć przed nieprzyjacielem roboty umocnieniowe, stosować następujące środki:
1) nie dopuszczać do widocznego gromadzenia się ludzi w pobliżu miejsc przeprowadzanych robót;
2) materiał przygotowywać w ukrytych miejscach i donosić go do miejsca pracy w miarę potrzeby;
3) odpadki materiałów budowlanych, demaskujące budowlę, natychmiast usuwać;
4) uważać, ażeby przeprowadzone prace nie zmieniały wyglądu i koloru terenu w pobliżu miejsca pracy;
5) uważać, ażeby w pobliżu miejsca pracy nie ścinano darni, nie deptano trawy, nie niszczono roślinności i nie wydeptywano ścieżek;
6) przy kopaniu nie dopuszczać do powstawania dużych nasypów ziemi, widocznych dla obserwatora naziemnego i powietrznego.
93. Techniczne środki maskowania prac ziemnych polegają na:
1) odarniowaniu nasypów;
2) przykryciu dołów i rowów podręcznym materiałem i etatowymi środkami maskującymi;
— 80 —
3) malowaniu nasypów na kolor otaczającego terenu przy pomocy specjalnej pompy (pracę tę wykonują saperzy).
94. Odarniowanie jest najlepszym sposobem maskowania przedpiersi na tle łąki i w lesie. Darniowanie przeprowadzać w następujący sposób:
1) darniowanie rozpoczynać od podłokietnika i prowadzić przez całe przedpiersie;
2) darninę układać ściśle jedna przy drugiej ;
3) do darniowania nie brać darnin z wysoką trawą, gdyż taka darń szybko więdnie;
4) darninę brać z powierzchni rowu i przedpiersia lub z boku, nie bliżej niż 100 - 200 m od miejsca maskowania; w ostatnim wypadku powierzchnia darniny powinna być podobna do zdjętej z rowu i przedpiersia;
5) do miejsca pracy darninę donosi się jedną ścieżką; dolna warstwa darniny przy układaniu na nosze powinna być odwrócona trawą w dół;
6) po zakończeniu darniowania ścieżkę pokryć darniną lub przedłużyć do pozornego rowu.
Na tle ziemi ornej należy przedpiersie posypać górną warstwą ziemi zdjętą z boku w taki sposób, by nie odsłonić jasnych, dolnych warstw gruntu.
Na tle piasku - przedpiersie maskować piaskiem (przysypać).