Grudziądz

Budowę twierdzy nakazał król pruski Fryderyk II po zajęciu Pomorza przez Prusaków po I rozbiorze Polski. Twierdzę zlokalizowano na wysokim brzegu Wisły 1,5km od miasta. Budowa trwała w latach 1774- 1789. Dla pozyskania cegły rozebrano min. zamki w Grudziądzu i Rogóźnie.
Plan twierdzy oparty jest na połowie regularnego ośmiokąta. Główną linie obrony stanowiło 5 bastionów (skrajne półbastiony), między którymi zbudowano 4 raweliny. Od strony Wisły majdan twierdzy zamykał Wielki Magazyn w którym znajdowały się spichrze, magazyny, stajnie i inne pomieszczenia użytkowe. Do Cytadeli prowadziły bramy: południowa (Górna) i północna (Dolna) oraz dwie bramy wodne. Dla obrony przed pracami oblężniczymi ewentualnych atakujących wykonano 1246m chodników minerskich. W 1788 rozpoczęto budowę osłaniającego Cytadelę od południa Dzieło rogowe.
W czasie wojny w latach 1806-7 twierdza jako jedyna w Prusach oparła się oblężeniu wojsk napoleońskich, trwającemu 11 miesięcy. Dowódca obrony generał Wilhelm de Courbiére po śmierci w 1811 roku został pochowany na terenie Cytadeli, gdzie w 1815 roku wzniesiono pomnik ku jego czci. Pod koniec XIX wieku przebudowano Rawelin IV na ćwiczebne dzieło szturmowe, na którym szkoliły się oddziały saperów. W dwudziestoleciu międzywojennym stacjonował w Cytadeli 18 Pułk Ułanów Pomorskich.
Obiekt użytkowany przez wojsko, wejście za pozwoleniem władz wojskowych.