Na odcinkach szczególnie narażonych na ogień podłużny, a posiadających słabą obsadę, wykopuje się oddzielne nisze dla strzelców pojedyńczych, lub kilku, przedzielone bryłą ziemi do 2 m.

O ile jest czas i materjał, buduje się strzelnice dla poste­runków, rozmieszczając je mniej więcej 2—3 między poprzecznicami. Ma strzelnice używa się worków ziemnych lub też buduje się rury z desek. Można również używać tarcz stalowych (rys. 57, 58, 59 i 60).

Należy jednak pamiętać, że otwory strzelnic łatwo de­maskują pozycję; można się od tego zabezpieczyć, zakrywając nieczynne strzelnice.

Co 50 m. należy budować stopnie wypadowe dla wypadów załogi. Buduje się je z faszyny lub z ziemi, oszalowując deskami (szerokość do 3 m.) (rys. 62). Co kilkanaście metrów zakłada się drabinki wypadowe z krąglaków (6 — 8 cm.) (rys. 61).

Można mieć również przygotowane lekkie kładki (rys. 63).

W rowach strzeleckich budowanych zawczasu, urządzamy mostki nad przejściami koło poprzecznic, by umożliwić ruch po powierzchni ziemi (rys. 64).

Co 20 — 30 m. urządzamy za poprzecznicami wyjścia w tył.

W przedniej ścianie urządzamy nisze na naboje (0,70 x 0,70 m.) używając do tego cienkich żerdzi, desek, koszów i innych ma-terjałów podręcznych.

Zagadnienie komunikacji na pozycji rozwiązują rowy łączni­kowe. Zadaniem rowów łącznikowych jest dać bezpieczną i wygodną komunikację z tyłami.

Jak było powiedziane wyżej, jedną z konsekwencji flanko­wania jest konieczność możliwości dostarczania szybko posiłków na zagrożony odcinek, który wskutek słabej obsady, mimo dużej siły ognia, posiada małą ruchliwość.

W okresie boju konieczna jest również ukryta komunikacja dla służby sanitarnej i dla donoszenia amunicji. Jednym również z elementarnych warunków wygód na pozycji, są częste zmiany obsady rowów, które powinny się odbywać możliwie szybko i niepostrzeżenie.

Wszystkim tym wymaganiom czynią zadość rowy łącznikowe.

Należy mieć przedewszystkiem rów łącznikowy równoległy do pozycji i odciążający ruch w czasie boju wzdłuż rowów strze­leckich. Taki rów łącznikowy—manewrowy umieszczamy w od­ległości zmiennej, przeciętnie około 25 m. (rys. 65).

Narys powinien odpowiadać przedewszystkiem wymaganiom ukrytej komunikacji (zabezpieczać od obserwacji nieprzyjacielskiej, ułatwiać komunikację i osłonę); w pewnych jednakże warunkach zawczasu przewiduje się ewentualne użycie go, jako stanowiska strzeleckiego i wtenczas stawia mu się wymagania analogiczne, jak dla rowu strzeleckiego.

Ukrycie od ognia czołowego uzyskamy przez wybór odpo­wiedniego profilu, od ognia zaś podłużnego uchroni nas odpowiedni narys przypominający narys poprzecznicowy rowów strzeleckich.

Rozróżniamy następujące narysy charakterystyczne: (rys. 66) zygzakowaty, wężykowaty, schodami.

Narysy te charakteryzują się długością prostych odcinków, która nie powinna w zasadzie przekraczać 15 m. Należy unikać dla oddzielnych kolan kierunków obserwacji lub ostrzału przeciwnika (rys. 67).

Miejsce na sypanie przedpiersia powinno być wybrane również celowo: gdzie rów łącznikowy biegnie równolegle do frontu, sypiemy ziemię od strony przeciwnika, gdzie zaś biegnie prosto­padle do frontu, sypiemy z obydwu stron.

Rów łącznikowy wyprowadzamy zwykle za poprzecznicą, o ile zaś dochodzi do skrzydła odcinka powinien tam tworzyć zakręt. W razie przecięcia się dwóch rowów łącznikowych nale­ży unikać ostrych kątów (rys. 68).

Profil rowu powinien zabezpieczyć od ognia czołowego (rys. 69). Wysokość ukrycia powinna wynosić 2 m., szerokość dna przeciętnie 0,90 m.; w rowach łącznikowych mniej ważnych może

Jako pierwszy etap robót, będziemy rozróżniali profil niepełny, identyczny z profilem rowu strzeleckiego „stojąc" i głębokie trasowanie takie samo, jak dla rowu strzeleckiego.

O ile profil „stojąc" rowu strzeleckiego speł­nia częściowo swe zada­nie, o tyle niepełny profil rowu łącznikowego jest niedostateczny i powinien być jaknajszybciej wykończony.

Warunki lokalne mogą zmienić ten profil, zachowując jednak wymiary zasadnicze. Uwagi odnoszące się tutaj będą analogiczne do znajdujących się przy rowach strzeleckich w gruncie mokrym, skalistym, w lesie, na zboczu od strony nieprzyjacielskiej i t. p.
(rys. 70, 71 i 72).

W rowach łącznikowych konieczne są wymijalnie (rys. 73), o długości do 3 m., by umożliwić minięcie się noszy.

W punktach, gdzie rów łącznikowy służy za miejsce zbiórki dla przeciwuderzenia, dajemy szerokie stopnie wypadowe (jak w rowach strzeleckich), a co jakieś 100 m. stopnie wyjściowe.

O ile rowy łącznikowe są poprowadzone na stoku od stro­ny nieprzyjaciela, należy je zakryć dla utrudnienia obserwacji.

Te pokrycia mogą również ochronić od odłamków i lotek szrapnelowych; muszą one być wykonane z lekkiego materjału (faszyn lub cienkich żerdzi), z cienką warstwą ziemi na wierzchu, żeby w razie trafienia pocisku nie tamowały ruchu (rys. 74).

Co pewien odstęp robimy wówczas w pułapie szczelinę, dającą światło (rys. 75).

Ponieważ rowy łącznikowe, odprowadzające w tył, mogą służyć jako dojście dla nieprzyjaciela, zajmującego już pierwsze linje, należy przeto zorganizować obronę rowów. Będzie to albo bez-