—  75  —

grubszych od 15 — 20 cm. i nie dłuższych niż 5 do 6 m. Za­sieki takie winny być silnie umocowane w gruncie za pomocą palików i drutu. Są one prócz tego obficie wzmocnione dru­tem kolczastym.

Dla ukrycia zasiek przenośnych należy wprzód przygotować wgłębienie o trójkątnym przekroju i ukryć zasieki za małym przed-

Rys. 121.

stokiem od nieprzyjaciela. Odległość transportu dla większych drzew wynosi 400 m. o ile się rozporządza końmi (należy mieć łańcuchy, w razie ich braku — mocne sznury) i 100 m- przy transporcie za pomocą ludzi.

Na 10 m.2 trzeba 6 drzew 6 metrowych, 20 kołków i pewną ilość drutu kolczastego.

Rys. 122.

Rys. 123.

10 żołnierzy z 1 podoficerem w ciągu godziny zabudują 100 m.2 zasiek, mając do dyspozycji 4 noże do faszyn, 2 dob­nie, 2 pary obcęgów, 2 pary nożyc (rys. 123).

Zasieki z gałęzi.

O ile nie rozporządzamy dostatecznemi środkami transportowemi, używamy zasiek z gałęzi. Będą to drzewa i gałęzie długości 3 — 4 m., dla których odległość transportu ręcznego może wynosić 400 — 500 m. Umieszcza się je, jak i poprzednie,


—  76  —

w wykopach trójkątnych, umocowując kołkami i drutem. Dla lepszego umocowania można sypać trochę ziemi na wierzchołki drzew. Umieszczać je należy pasami w 3 rzędy.

Na 1 m. bież. wychodzi 6—9 gałęzi; 6 m. bież. żerdzi (przytrzymujących), kołki i drut.

Oddział złożony z 21 żołnierzy z 1 podoficerem, mając 7 ło­pat, 10 noży do faszyn, 4 dobnie, 1 piłę i 2 pary nożyc zabudu­je w godzinę 12 m. bież. zasiek. Oddział dzieli się na 3 partje po 7 żołnierzy. I-a partja robi wykop, II a przynosi gałęzie, III-a— zajmuje się właściwą zabudową.

Zasieki w zaroślach.

Jest to kombinacja zasiek z siecią drutu kolczastego: korzystając z istniejących zarośli, zakłada się w nich sieć drutu kolczastego. Ścina się drzewka i krzewy do wysokości 30 — 40 cm., przeplata drutem, zważając, by nie utrudniać własnej obserwacji. Jako materjał, potrzebny jest drut kolczasty i kołki w ilości zależnej od gęstości zarośli. Jeden żołnierz z nożem do faszyn zakłada w godzinę 10 m.2.

38. SIEĆ Z DRUTU KOLCZASTEGO.

Ze względu na najszczęśliwsze rozwiązanie kwestji obser­wacji (ujść obserwacji przeciwnika, nie utrudniać swojej) sieć drutu kolczastego znalazła najszersze zastosowanie i należy w pierwszym rzędzie do przeszkód normalnych.

Dużą rolę odgrywa tu również nieskomplikowana technika zakładania.

Ze względu na duże zużycie drutu kolczastego, przeszkodę tę, pod innym względem idealną należy ograniczyć do ważniejszych punktów: na reszcie frontu, wykorzystywać należy przeszkody naturalne, oraz stosować zasieki a nawet zalewy.

Sieć z drutu kolczastego charakteryzuje rysunek elementów rzędów i przerw. Prostota i doświadczenie wojenne w pierwszym rzędzie zdobywają danemu systemowi prawo obywatelstwa.

Nowy system nie może być stworzony „na kolanie"; pod tym względem powinniśmy bezwzględnie czerpać wzory z doświadczeń wojny światowej.

System przyjęty przez Francję i Belgję (podany w regula­minach belgijskich 1919 r.) rozwiązuje rysunek całej sieci za pomocą jednego schematu, rozróżniając ściany proste i łamane. Paliki rozmieszczone są w szachownicę w odległości 2,50 m. je­den od drugiego

Paliki jednego rzędu tworzą prostą linję. Na rys. 124 są przedstawione tylko ściany proste.

Na rys. 125 są przedstawione tylko ściany łamane.

Całość otrzymamy, nakładając jeden rysunek na drugi. Każ­da ściana, równie prosta,, jak i łamana, składa się z elementów (np. ab, a1b, aa1, bb1 i t. d.) o rysunku następującym (rys. 126):


—  77  —

Między oddzielnemi rzędami odległość wynosi 2,10 m.; 6 rzędów tworzy jeden pas, szerokości około 10 m. Zarzuty stawiane temu systemowi były: łatwość przekraczania, przez wierzch nieza­ budowanie przestrzeni wewnątrz trójkątów (np. Δ aba1), duża ilość wymaganego materjału.

Zarzuty te odpadają o ile się weźmie pod uwagę, że najskuteczniejszem jest, jak wykazało doświadczenie, nie przekraczanie, lecz przepełzanie dołem, gdyż to ostatnie odbywa się niepostrzeżenie, a niezniszczone przeszkody są od sztur­mu dostatecznie bronione ogniem flankującym,

Rys. 124.

że wykorzystywanie niezabudowanych przestrzeni mo­że się odbywać tylko w kierunku ukośnym, a więc najdłuższym,

że wreszcie ilość materjału można zmniejszyć przez niezakładanie miejscami ścian prostych, co się praktykowało na froncie zachodnim (szerokość przeszkody została nietkniętą).

Rys. 125.

Materjał potrzebny dla sieci drutu kolczastego, jest następu­jący: paliki, drut kolczasty, klamerki;narzędzia: dobnie, toporki, nożyce i pożądane są rękawice skórzane, w praktyce jednak nigdy ich niema.

Należy używać palików o średnicy 6 — 10 cm., długości 1,50 m. — 1,70 m. tak, żeby nad ziemią wystawały 0,90 m. — 1,10 m.

Należy unikać palików zbutwiałych. Ze względu na masko­wanie nie używać palików o jasnej korze (brzozowych), ani odartych z kory.


—  78  —

Duże zastosowanie znalazły paliki żelazne z prętów okrągłych ze świdrem na końcu, lub z kątowników wciskanych nogą (te ostatnie znacznie gorsze) (rys. 127).

Paliki żelazne dają się nadzwyczaj cicho wkręcać w ziemię; żołnierze wprawni potrafią zakładać przy ich pomocy sieć na od­ległości 100 m. od nieprzyjaciela.

Drut kolczasty zwykły (około 4 mm.) można zastąpić dru­tem gładkim (4 — 5 mm. do drutów poziomych, 3 mm. do prze­kątnych). Waga 7 m. drutu kolczastego wynosi około 1 kg.

Do naszych warunków możnaby w zupełności zastosować system francuski; ze względu jednak na mniejszą zwykle szerokość przeszkody (do 6 m.) należałoby wzmocnić pierwszy rząd jeszcze jednym drutem poziomym na wysokości 30 cm.

W otrzymanej wówczas sieci złożonej ze ścian prostych i ła­manych, element pierwszej ściany prostej daje rys. 128, element pozostałych ścian prostych, oraz łamanych podaje rys. 126.

Paliki po zabiciu nie powinny być jednej wysokości, żeby uniemożliwić kładzenie pomostów z mat, desek lub chróstu.

Drut powinien być przymocowywany od strony nieprzyjaciela, żeby impet szturmu nie wyrywał klamer z kołków. W razie bra­ku klamer drut okręca się dokoła i poszczególne kolce wbija się w paliki.

Druty u szczytu palika można wbijać wprost z góry; ułatwia to ruchy robotników. Kolejność zakładania drutów w każdej ścia­nie powinna być zachowana w ten sposób, żeby zakładanie na­stępnych drutów nie było utrudnione przez poprzednie. W ten sposób należy najpierw zakładać drut poziomy dolny (w pierw­szym rzędzie oba poziome dolne), później przekątne i w końcu poziomy górny.

Druty nie powinny być naprężone, gdyż wówczas stawiają mniejszy opór pociskom i, przy słabem uderzeniu karabinem, pę­kają. Wyjątek stanowi drut poziomy dolny, który musi być na­prężony, by utrudniał przepełzanie pod spodem. Dobrze jest w czasie rozkręcania krążków drut przekręcać w sobie (robotnicy przekładają końce drążka, na który jest nasadzony krążek): taki drut w razie przecięcia skłębia się i barykaduje przejście.

Co trzeci albo czwarty palik należy wbijać od strony nie­przyjaciela kołki odciągowe wysokości 50 cm. wbite na odległości 1,50 m. i połączone podwójnym gładkim drutem z jednym lub dwoma palikami. Po takiem przymocowaniu ściągamy druty te skręceniem, poczem zabijamy kołki odciągowe do poziomu 2iemi. Baczyć należy by drut na kołkach odciągowych trzymał się w od­powiednich nacięciach i nie zsuwał się. Co 50 m. robimy zygza­kiem przejścia w drutach, lub też rowami łącznikowemi pod dru­tami. Należy mieć w pogotowiu przeszkody podręczne do za­rzucania przejść.


—  79  —

Rys. 126.

Rys. 127.

Rys. 128.


—  80  —

Na 1 m.2 przeszkód należy liczyć 10 m. albo 1 1/2 kg. drutu, 0,22 palika, albo 40 cm. bieżących żerdzi; na palik liczyć 10 sztuk albo 0,2 kg. klamerek.

W sumie ogólna waga materjału na 1 m.2 wynosi 2,5 kg. 1 wóz parokonny może dostarczyć drutu na 400 m.2 (600 kg.), 1 wa­gon (10 T.) na 6,000 m.2; 1 wóz parokonny dostarczy około 300 pa-

Rys. 129.

lików z szybkością 4 km. na godzinę; 1 człowiek z toporkiem przygotuje w ciągu godziny 10 kołków.

Ma zakładanie przeszkód należy liczyć 4 m.2 na człowieka— godzinę.

Rys. 129 podaje system sieci drutu kolczastego stosowany w armji rosyjskiej.


—  81  —

39. ORGANIZACJA PRACY PRZY BUDOWIE SIECI Z DRUTU KOLCZASTEGO.

Robotę organizuje się zależnie od stopnia wyćwiczenia ro­botników: im mniej jest robotnik wprawny, tembardziej różnicz­kujemy robotę, dając jednemu robotnikowi najmniej rodzajów czynności.

Sposób belgijski uwzględnia wyćwiczonych robotników. Na 50-metrowy pas przeszkód wyznacza się 2 podof. i 4 N żołnie­rzy, gdzie N ilość rzędów w pasie.

I-a partja złożona z 4 żołn. i 1 podoficera wytycza kołecz­kami miejsca poszczególnych palików we wszystkich rzędach, po­siłkując się trójkątem zbitym z listew 2 1/2 m. długości.

Każda następna partja wbija paliki jednego rzędu (II-ga par­tja — I-go rzędu, III-a — II-go rzędu i t. d.), zaplata ścianę swe­go rzędu i ścianę łamaną do rzędu następnego wtył.

Pierwsza partja po wytyczeniu wszystkich palików zaplata drutem ostatnią ścianę.

Każda partja pracuje w ten sposób, że 2 żołnierzy niesie krążek drutu, trzeci go odwija, czwarty przybija.

Sposób francuski daje następujący podział robotników dla każdych 2 rzędów w pasie:

  Podof. szer.
 dowódca oddziału 1  
 partja tyczących   2
 6 partyj zabijających (po 3 partje    
 na 1 ścianę prostą. Skład: 2 żoł-    
 nierzy w partji i 1 k-mdt wszyst-    
 kich 6 partyj) 1 12
 8 partyj zakładających (2 na ścia-    
 nę prostą, 4 na łamaną. Skład: 1 16
 2 żołn. w partji 1 k-mdt wszystkich    
 partyj)    
 Partja donoszących 1 ilość zmien.
  4 30
    zmienna ilość
    do pomocy


—  82  —

Partje zakładające pracują według jednego ze sposobów, objaśnionych poniższemi rysunkami: zależnie od tego, czy zakła­dają ścianę prostą (rys. 130. 131), czy łamaną (rys. 132, 133).

Przy tym sposobie wszyscy żołnierze mają identyczną pracę; robota w ścianach prostych i łamanych w stosunku do wszystkich drutów idzie równo, co jest bardzo ważnym i zarazem bardzo trudnym do osiągnięcia warunkiem.

Można uzyskać zwiększenie szybkości samego zakładania przeszkód przez zastosowanie sposobu D. A. L. (oddziału armji lotaryńskiej), polegającego na tern, że się przygotowują zawczasu ściany przeszkód długości 25 m., z palikami co 2.50 m., wagi

Rys. 130.

Rys. 131.

Rys. 132.

Rys. 133.

40 kg., przenoszone przez 2 żołn. i następnie zabijane na miejs­cu (rys. 134). Porównywając oba sposoby, widzimy, że o ile w pierwszym uzyskiwaliśmy wydajność pracy w zakładaniu przesz­kód 4 m.2 na człowieka — godzinę, o tyle sposobem D. A. L. w samem zakładaniu gotowych ścian dochodzimy do 10 m.2

Pierwszym sposobem 1 człowiek w ciągu doby założyć może do 37, 5 m.2; drugim —partja z 8 ludzi założy w ciągu doby 60 m. szerok. 8 m., licząc jednak na przygotowanie ścian 4 partje po 5 żołn., mamy wydajność 17 m.2 na człowieka — dzień, znaczy o połowę mniejszą.


—  83  —

O ile idzie o dokładne maskowanie, uciekamy się częstokroć do t. zw. sieci niskiej (0.30—0.50 m.) lub do drutów kolczastych, przeciągniętych w bruzdach (bruzdy pod kątem 45° do frontu).

Sieć niska będzie z zasady stosowana przed stanowiskami k. m.

Rys. 134.

Szerokie zastosowanie miała również przed k. m. wysoka sieć ze „strzelnicami", o promienistych rzędach palików; dwie poziome i promieniste pionowe płaszczyzny drutów tworzyły przeszkodę, nie utrudniającą strzelania, a dość trudną do przebycia.

40. PRZESZKODY PODRĘCZNE.

O ile idzie o szybkie założenie przeszkód, zatarasowywanie przejść, naprawę wyłomów, poczynionych przez artylerję, wresz­cie zakładanie przeszkód w strefie ognia karabinowego przeciw­nika, stosujemy wówczas przeszkody podręczne.

Będą to kozły hiszpańskie, jeże, i t. p. (rys. 135, 136 i 137). 12 żołnierzy w ciągu 2 godzin może wykonać 5 sztuk koz­łów, zużywając 60 kg. drutu, 17 m. b. żerdzi i 30 palików tych wymiarów, które są używane do sieci.

Ci sami ludzie, w tym samym czasie mogą wykonać 15 je­ży, zużywając 20 kg. drutu i 36 palików. Do przeszkód tych mo­żna doskonale wykorzystać ludność cywilną, przygotowując je zdała od frontu.

41. PRZESZKODY SKŁADANE.

Zasadą przeszkód składanych jest to, że całe odcinki, formy cylindrów, czy pryzm przewozi się złożone sposobem harmonijki lub zwinięte. Na miejscu wystarczy taki złożony pakunek przesz­kód rozwinąć i odpowiednio umocować w terenie. W ten spo­sób zyskuje się nadzwyczajną szybkość w zakładaniu, oraz sam proces zakładania może się odbywać w pobliżu nieprzyjaciela


—  84  —

Rys. 135.

Rys. 136.

Rys. 137.