—  101  —

Rys. 73. Punkt obserwacyjny z lekkim stropem do obserwacji przy pomocy peryskopu lub lornety (schronisko obserwacyjne). Czas na wykopanie przez 4 strzelców łopatami saperskimi - 4 godziny- Czas na budowę stropu z gotowego materiału - 2 godziny. Materiał: okrąglaki ? 15-17 cm, długości 3,5 m - 9 sztuk, długości 2,75 m - 5 sztuk, długości 2,15 m - 6 sztuk, opoły szerokości 20 cm, długości 1,8 m - 4 sztuki, deski grubości 2 - 3 cm, długości 0,5 m - 4 sztuki.


—  102  —

117. Punkt obserwacyjny dowódcy plutonu rozmieszczonego skoncentrowanie i prowadzącego ogień z zakrytych lub pół zakrytych stanowisk, buduje się w odległości 120 m z boku i w przodzie pozycji ogniowej plutonu. Jest to rów na 4 ludzi ze stanowiskami dla dowódcy plutonu, telefonisty, dalmierzysty i strzelca mierzącego kąty.
118. Punkt dowodzenia dowódcy batalionu składa się z głównego i zapasowego punktu obserwacyjnego i schronisk dla sztabu batalionu, punktu łączności, łączników i gońców.
Początkowo punkt dowodzenia posiada odkryte punkty obserwacyjne (typu pokazanego na rys. 71), rowy dla załogi i rowy łącznikowe między nimi. Przy pierwszej możliwości punkty obserwacyjne ulepsza się (rys. 72 i 73): rowy dla załogi przykrywa się stropami i przekształca się w schroniska, kopie się rowy dla samoobrony. Następnie wszystkie budowle wzmacnia się tak, by były wytrzymałe na bezpośrednie trafienie pocisków artyleryjskich.
119. Szczególną uwagę zwrócić na maskowanie punktów obserwacyjnych od obserwacji naziemnej i powietrznej nieprzyjaciela. Zamaskowanie punktów obserwacyjnych uzyskuje się przez:
1) sztuczne przystosowanie punktu obserwacyjnego do terenu;


—  103  —

2) wykorzystanie do maskowania podręcznych materiałów (gałęzi, trawy), sieci maskujących i pozorników;
3) przestrzeganie przepisów maskowania przy budowie punktów obserwacyjnych i podczas pracy w nich;
4) budowę pozornych punktów obserwacyjnych;
Szczególną uwagę zwracać na maskowanie szczelin obserwacyjnych.

7. Ulepszanie rowów strzeleckich i rowów łącznikowych.

120. Ulepszanie rowów polega na dodatkowym ich rozbudowaniu pod względem bojowym, technicznym i sanitarno - gospodarczym.

Strzelnice i szczeliny obserwacyjne.

121. Dla osłony głowy strzelca (obserwatora) od płaskiego ognia karabina i broni maszynowej buduje się odkryte i kryte strzelnice.
122. Odkryte strzelnice są to rowki w przedpiersiu, przez które prowadzi się ogień lub obserwację (rys. 74). Z boków rowku przedpiersie jest nieco wyższe i przykrywa głowę strzelca od ognia skośnego. Strzelnice buduje się rozszerzeniem do siebie, do nieprzyjaciela lub w obie strony.
123. Dla pewniejszej osłony głowy strzelca w czasie strzelania strzelnice pokrywa się rzę-


—  104  —

dem żerdzi lub desek grubości 3 - 5 cm, na które nasypuje się warstwę ziemi (rys. 75). Takie strzelnice nazywają się krytymi.
Strzelnice mogą być zbudowane z worków z ziemią (rys. 76) lub przez ułożenie w przed-

Rys. 74. Strzelnica odkryta. A - strzelnica z rozszerzeniem do nieprzyjaciela, B - z rozszerzeniem w obie strony, C - z rozszerzeniem do siebie. Czas na budowę 1 strzelnicy - 10 minut.


—  105  —

piersiu pudełka zbitego z desek oraz dwóch okrąglaków tworzących boki strzelnicy (rys. 77).
Długość strzelnicy z rozszerzeniem do siebie powinna być nie większa niż 85 cm, ażeby lufa karabina wystawała na zewnątrz.

Rys. 75. Strzelnica kryta. Czas na budowę strzelnicy z gotowego materiału - 45 minut. Materiał: deski grubości 3-5 cm - 6 m bież. lub żerdzie Φ 5-8 cm - 5 m bież., okrąglak Φ 20 cm - 1 m. bież.

124. Podobnie jak kryte strzelnice buduje się szczeliny obserwacyjne punktów obserwacyjnych zazwyczaj z rozszerzeniem w stronę nieprzyjaciela; szerokość rozszerzenia zależy od wycinka obserwacji.
125. Demaskującą oznaką strzelnicy i szczeliny obserwacyjnej jest z daleka widoczny otwór.
Otwór ten koniecznie przykrywać od strony nieprzyjaciela siecią maskującą lub podnoszoną ramą (rys. 78). Przed strzelaniem ramę


—  106  —

podnosi się z rowu przy pomocy kija z haczykiem. Ażeby przy otwartej ramie otwór nie przeświecał, należy przykrywać go od tyłu podwyższonym zapleczem lub zawieszać. W terenie pokrytym krzakami dobre maskowanie strzelnic i szczelin obserwacyjnych dają maski

Rys. 76. Strzelnica z worków z ziemią. A - sposób ułożenia worków. Czas na budowę 1 strzelnicy - 15 minut. Materiał: 4 worki z ziemią, dla strzelnicy krytej - 7 worków.


—  107  —

Rys. 77. Strzelnica z drzewa, A - strzelnica z desek, B - strzelnica z żerdzi, Czas na budowę strzelnicy z gotowego materiału - 30 minut. Materiał: deski grubości 2 - 3 cm 6 - 7 m, bież., żerdzie ? 10 cm - 10 m bież.

Rys. 78. Strzelnica z podnoszoną ramą. Czas na budowę strzelnicy z gotowego materiału - 20 min.


—  108  —

z gałęzi i krzaków ustawione na pewnej odległości w przodzie.

Tarcza.

126. Dla ochrony strzelca w czasie strzelania i obserwacji od ognia karabinowego i broni maszynowej nieprzyjaciela stosuje się przenośne tarcze strzeleckie (rys. 79).
Tarcze ustawia się i umacnia na przedpiersiu pochyło, wkopując dolną część tarczy w ziemię. Pionowo ustawioną tarczę łatwiej przebija pocisk. Tarcze maskuje się gałęziami, darniną, ziemią lub zamazuje się gliną.

Rys. 79. Ustawienie tarczy strzeleckiej na przedpiersia.


—  109  —

Daszki i przykrycia (stropy).

127. Dla ochrony strzelców od szrapneli, małych odłamków, działania miotaczy ognia i przed zgnieceniem przez czołgi w dołach i ro-

Rys. 80. Urządzenie daszka w dole strzeleckim. Czas na wykonanie daszka przez 2. strzelców - 4 godziny 10 minut. Materiał: okrąglaki średn. 10 cm, długości 2 m - 17 sztuk, długości 2,6 - 12 sztuk, długości 1,4 m - 4 sztuki.


—  110  —

wach pomimo istnienia nisz i schronisk przed-piersiowych urządza się daszki i przykrycia nad rowami.
128. Daszki (rys. 80) nad dołami strzeleckimi służą do ochrony strzelca w czasie strzelania. Dla rzucania granatów ręcznych i prowadzenia ognia bliskiego dokoła dołu urządza się w przedniej ściance stopień. Daszki zwiększają wysokość przedpiersia i dlatego należy je dokładnie maskować.
129. Przykrycia (rys. 81) buduje się nad rowami i szczelinami. Przykrycie składa się

Rys. 81. Przykrycie rowu łącznikowego. Czas budowy 1 m bież. przez 1 strzelca - 1 godzina. Materiał na 1 m bież.: opołów 2 m bież., żerdzi średn. 8 - 10 cm - 20 m bież.