—  121  —

do nisz nie dostawał się piasek, należy dno jej budować wyżej od dna rowu.
140. Nisze dla punktów amunicyjnych dobrze jest budować na przeciwstoku wzniesienia, z gotowych ram z desek (rys. 91).

Rys. 89. Nisza z przykryciem z żerdzi. Czas na budowę przez 1 strzelca z gotowego materiału - 1 godzina 30 minut. Materiał: żerdzie Φ 6-10 cm długości 1,5 m - 8 szt.


—  122  —

Rys.90. Nisza z desek. Czas na budowę przez 1 strzelca z gotowego materiału - 2 godziny. Materiał: deski grubości 3 cm, długości 0,75 m - 24 sztuki.

Rys. 91. Nisza z gotowych ram na przeciwstoku. Czas na budowę przez 2 strzelców z gotowego materiału - 1 godz. 30 minut. Materiał: 4 - 5 gotowych ram.


—  123  —

Odwadnianie.

141. Do odwadniania rowów należy stosować środki pewne, w przeciwnym razie w okresach deszczowych rowy nie będą nadawać się do użytku z powodu błota i nagromadzonej wody. Dla odprowadzenia wody dno rowu musi mieć nieduży spadek do tylnej ściany i rowek ściekowy (rys. 92). Dno rowka ściekowego powinno mieć podłużny spadek w tę stronę, w którą wygodniej jest odprowadzić wodę z rowu.
W gruncie źle przepuszczającym wodę robi się głębsze rowki ściekowe i przykrywa się je deskami, żerdziami lub zakłada się chrustem (rys. 93).
142. Dla wody odprowadzonej z rowów buduje się specjalne studzienki (rys. 94) wchłaniające wodę lub studzienki - zbiorniki.

Rys. 92. Odprowadzenie wody z rowu przy pomocy rowka ściekowego.


—  124  —

Rys. 93. Budowa rowków ściekowych w gruncie źle przepuszczającym wodę.

Rys. 94. Studzienka w rowie. Czas na wykonanie przez 2 strzelców 2 -3 godzin.


—  125  —

Przy rozmieszczeniu rowów na stoku (w górach) z górnej strony kopie się rów odwadniający (rys. 95), zadaniem którego jest zebranie i odprowadzenie wody płynącej z górnych części terenu.

Rys. 95. Rów odwadniający. Czas na wykonanie 1 m bież. przez 1 strzelca łopatą saperską - 20 minut.

Odziewanie.

143. Dla wygodniejszego strzelania i lepszego ukrycia strzelca wewnętrzna ścianka Przedpiersia powinna być jak najbardziej stromą. Pionowa ścianka z nasypanej ziemi nie może utrzymać się, należy więc ją odziać.
Najczęściej ściankę przedpiersia odziewa się darniną a z braku darniny odzienie robi się z desek, żerdzi, chrustu itp.
144. Odziewanie ścianki przedpiersia darnią, jednocześnie z usypywaniem przedpiersia, robi się w następującej kolejności (rys. 96).
Na odległości 15-20 cm od skraju rowu kładzie się jeden rząd darniny trawą w dół i na równi z nim nasypuje się ziemię na przed-


—  126  —

piersie, wyrównując ją z lekka i ubijając nogami lub łopatką; kładzie się kolejno następne rzędy darniny i tak samo nasypu je się ziemię na przedpiersie, wyrównując i ubijając, dopóki nie będzie osiągnięta potrzebna wysokość przedpiersia (zazwyczaj 3 - 4 rzędy darniny).
Darninę górnego rzędu kładzie się trawą do góry; ażeby darń lepiej związać z ziemią należy układać pierwszy jej rząd dłuższą stroną do podłokietnika, a drugi rząd krótszą stroną do podłokietnika itd - na przemian.
Każdy wyżej leżący rząd darniny powinien przykrywać styki dolnego rzędu.
Każdą darninę w miarę możności należy przybijać 1 - 2 kołeczkami. W rowach łączni-

Rys. 96. Odziewanie ścianki przedpiersia darniną jednocześnie z usypywaniem przedpiersia. Czas na odzianie 1 m bież. przedpiersia z przygotowaniem darniny przez 1 strzelca - 1 godzina 45 minut. Materiał: darń - 9 cegiełek.


—  127  —

kowych, celem przyśpieszenia pracy, ściany można odziewać darniną ułożoną na płask (rys. 97).
145. W słabych gruntach strome ściany nie trzymają się, w średnich gruntach trzymają się stosunkowo krótko i osuwają się od deszczu i wstrząsu, dlatego przy każdej możliwości ściany rowów odziewać. Stanowiska, doły i rowy z odzianymi ścianami pewniej chronią strzelców od czołgów i ostrzału z powietrza.
146. Przed odziewaniem żerdziami, deskami lub połowiznami należy dno rowu poszerzyć na grubość odziania i wbić u krawędzi ściany lekko pochyły rząd kołków średnicy 6 - 8 cm na odległości 100 - 150 cm kołek od kołka (rys. 98).
Górne końce kołków zakotwiczyć przy pomocy drutu i kołka kotwicznego. Kołki kotwicz-

Rys. 97. Odziewanie przedpiersia rowu łącznikowego. Przed kopaniem przedpiersia darninę zdjąć, zwijając w rolkę (mata).


—  128  —

Rys. 98. Odziewanie ścian żerdziami. A - pełne, B - w odstępach. Czas na budowę pełnego odziania 1 m bież. rowu przez 2 strzelców - 1 godz. Materiał: żerdzie Φ 6 - 8 cm - 34 m bież. Kołki długości 1,75 m - 2 sztuki, drutu 12 m bież. Kołki długości 1,75 m - 2 sztuki, drutu 12 m bież. Czas na budowę odziania z odstępami 1 m bież. rowu przez 2 strzelców - 1 godzina 10 minut. Materiał: żerdzie Φ 6 - 8 cm - 11 m bież., drutu 12 m bież.


—  129  —

ne wbijać nie bliżej niż 2-3 m od skraju rowu. W głębokich rowach oprócz kotwiczenia daje się jeszcze rozporki. Między kołkami i ścianą rowu zakłada się deski, żerdzie lub połowizny. Przy odziewaniu żerdziami w sypkim gruncie należy za żerdzie wkładać gałęzie, liście lub wióry.
147. Budowa odziania z chrustu i trzciny różni się tym od odziania deskami, żerdziami

Rys. 99. Odziewanie ścian chrustem, Czas na odzianie 1 m bież. rowu przez 2 strzelców 1 godz. 20 min. Materiał: chrust 0,25 m³, kołków długości 1,75 m - 4 sztuki, kołków długości 70 cm - 1 sztuka, drutu 12 m bież.


—  130  —

lub połowiznami, że kołki wbija się w odległości 50 cm jeden od drugiego i z góry łączy się je poprzeczną żerdzią. Kotwiczy się co 3 kołek (rys. 99).

Rys. 100. Odzianie sapy. Czas na odzianie 1 m sapy przez 2 strzelców 1 godz. 40 min. Materiał: okrąglaki Φ 12 cm - 7 m bież., żerdzie Φ 10 cm - 32 m bież.