— 161 —
187. Głównym i najbardziej skutecznym rodzajem przeszkód przeciwczołgowych są miny i fugasy. Wybuchają one pod naciskiem gąsienic czołgów łub traktorów, kół samochodów lub dział, lecz w niektórych wypadkach mogą wybuchać pod naciskiem nogi człowieka lub konia.
Wybuch miny przerywa gąsienicę czołga.
Miny przeciwczołgowe z zasady ustawiają saperzy.
188. Ziemne przeszkody przeciwczołgowe są najprostszym typem przeszkód, jednak wykonanie ich wymaga dłuższego czasu.
Szkarpy przeciwczołgowe (rys. 124) buduje się na stokach zwróconych do nieprzyjaciela w ten sposób, ażeby zwiększyć ich spadek
 |
Rys. 124. Szkarpa przeciwczołgowa. Czas na wykonanie 10 m bież. przez drużynę strzelecką 10 - 14 godzin. |
— 162 —
i uczynić niedostępnymi do posuwania się czołgów nieprzyjaciela.
Przeciwszkarpy (rys. 125) buduje się na stokach zwróconych w naszą stronę, aby czołgi nieprzyjaciela nie mogły po nich zejść.
Szkarpy i przeciwszkarpy można również z powodzeniem stosować do wzmocnienia parowów, wąwozów i brzegów rzek.
Rowy przeciwczołgowe (rys. 126) buduje się na równym terenie i na łagodnych stokach.
189. Zawały leśne i bariery stosuje się przy obronie lasów o drzewostanie średnicy 18 - 20 cm i więcej.
Zawały wykonuje się na skrajach lasu (rys. 127) wzdłuż bronionych przesiek i polan, a tak
 |
Rys. 125. Przeciwszkarpa przeciwczołgowa. Czas na wykonanie 10 m bież. przez drużynę strzelecką - 30 godz. Materiał Φ 12 cm - 30 m bież., żerdzi Φ 8 cm - 350 m bież., drutu - 4 kg. |
— 163 —
- że w poprzek dróg i przesiek, ażeby zamknąć posuwanie się po nich.
Przy budowie zawał drzewa zwala się tak, by usunięcie ich było trudne, zawała zaś była trudna do pokonania przez czołgi.
Drzewa należy zwalać w ten sposób, by trzymały się pnia. Dla trwałości zwalone drzewo przymocowuje się do pnia drutem kolczastym.
Bariery buduje się na drogach, przesiekach i odcinkach lasów o rzadkim zalesieniu, ażeby uniemożliwić przejście czołgów.
Bariery mogą być w rodzaju ścian z okrąglaków (rys. 128) i z okrąglaków przymocowanych do drzew na wysokości wieży czołga (rys. 129).
190. Słupy przeciwczołgowe wkopuje się w ziemię w szachownicę. Słupy przeciwczołgowe mogą być drewniane o średnicy nie mniej-
 |
Rys. 126. Rów przeciwczołgowy. Czas na wykonanie 10 m bież. przez drużynę strzelecką - 26 godz. |
— 164 —
szej niż 25 cm lub metalowe. Słupy przeciw. czołgowe zazwyczaj stosuje się dla wzmocnienia innego rodzaju przeszkód, a tylko niekiedy jako samodzielne przeszkody.
191. Jeże metalowe - wykonuje się z metalowych belek w warsztatach polowych lub fabrykach. Używa się je przeważnie na drogach, ulicach i przejściach pomiędzy innymi przeszkodami. Jeże ustawia się w kilku rzędach w szachownicę wiąże się je ze sobą grubym drutem gładkim lub liną do wkopanych z tyłu belek.
 |
Rys. 127. Zawała. Czas na wykonanie 10 m bież., szerokości pasa 50 m w lesie o średnim drzewostanie przez drużynę strzelecką ręcznie 5 - 8 godzin, piłą motorową - 2 godziny 30 minut. Materiał: drut kolczasty - 75 kg. |
— 165 —
192. Barykady (rys. 130) buduje się z cegieł, kamieni, okrąglaków i innych materiałów otrzymanych z rozbiórki budynków. Barykady stosuje się przy obronie osiedli; ustawia się je na ulicach i w lukach między budynkami. Barykady powinny przylegać do trwałych płotów i budynków tak, by nie można było ich obejść. Do przejazdu własnych transportów w barykadach pozostawia się odpowiednie przejścia.
 |
Rys. 128. Bariery przeciwczołgowe. Czas na budowę 10 m bież. bariery kamiennej 150 rob. dni. Materiał: kamienia - 42 m³, okrąglaków średn. 30 cm - 70 m bież., żerdzi średn. 8 - 10 cm - 500 m bież. Czas budowy 10 m bież. bariery drewnianej - 30 godzin. Materiał: okrąglaków średn. 20 - 30 cm - 650 m bież. |
— 166 —
Barykady wykorzystuje się również do prowadzenia ognia. W tym celu wykonuje się w nich strzelnice. Podejścia do barykad powinny być pod ostrzałem z budynków przystosowanych do obrony.
193. Na rzekach łatwo przekraczalnych przez czołgi, celem podniesienia poziomu wody, często możliwe jest wybudowanie tam.
Prace te przeprowadzane są pod kierownictwem saperów.
Przeszkody przeciw piechocie.
194. Przeszkody przeciw piechocie z zasady buduje sama piechota z materiałów podręcznych i znajdującego się w jej dyspozycji eta-
 |
Rys. 129. Bariera przeciwczołgowa. Czas na wykonananie przez drużynę strzelecką 2 godziny. Materiał: okrąglaki o średn. 40 - 60 cm, długości 8 - 10 m - 2 sztuki. Drutu 7 - 10 kg. |
— 167 —
 |
Rys. 130. Barykada. |
— 168 —
towo drutu kolczastego. Saperzy budują przeszkody minowe z min przeciw piechocie, min - pułapek itp.
Przeszkody przeciw piechocie mogą być stałe i przenośne (walce, kozły kolczaste itd). Przeszkody przenośne przygotowuje się na bliskich tyłach i w gotowym stanie dostarcza się na miejsce budowy przeszkód.
Przeszkody przenośne stosuje się zwykle w pobliżu nieprzyjaciela i dlatego też ustawienie ich powinno odbywać się szybko i bez hałasu (cicho).
195. Miny przeciw piechocie wybuchają pod naciskiem stopy człowieka.
Miny przeciw piechocie przy wybuchu rażą skutecznie ludzi lotkami i odłamkami na odległość do 50 m.
 |
Rys. 131. Płot kolczasty (5 drutów). Czas budowy 100 m bież. z przygotowaniem materiału - drużyna strzelecka - 2 godziny. Materiał: drut kolczasty - 2 zwoje. skobelki - 5 kg, kołki duże średn. 8 - 10 cm - 35 sztuk. |
— 169 —
196. Zasadniczym typem przeszkód drutowych jest sieć kolczasta na drewnianych lub metalowych kołkach.
Sieć kolczastą w pobliżu nieprzyjaciela początkowo buduje się jako jednorzędową w rodzaju płotu kolczastego (rys. 131), po czym wzmacnia się do 3 - 5 rzędów (rys. 132).
Każdy rząd kołków i odstępy między nimi oplata się trzema drutami kolczastymi z wy-
 |
Rys. 132. Sieć kolczasta 3 - rzędowa. Czas budowy 100 m bież. z przygotowaniem materiału - pluton strzelecki - 4 godziny. Materiał: drut kolczasty - 8 zwojów, skobelki - 20 kg, kołków dużych średn. 8 cm - 105 sztuk. |
— 170 —
jątkiem pierwszego rzędu od strony nieprzyjaciela, który oplata się 5 drutami. Ostatni rząd sieci kolczastej należy również oplatać 5 drutami.
197. Kolki duże do sieci kolczastej przygotowuje się długości 175 cm, grubości nie mniejszej niż 8 cm i zaostrza się je w cieńszym końcu.
Na 100 m bież. sieci kolczastej jednorzędowej potrzeba - 35 kołków dużych, dwurzędowej - 70 kołków, 3 rzędowej - 105 kołków. Jeden żołnierz zaopatrzony w topór w ciągu godziny może przygotować (wyrąbać i zaostrzyć) 7 kołków dużych.
Do zabijania kołków wyznaczyć na każdy rząd sieci kolczastej zastęp składający się z 3 żołnierzy z jedną dobnią (rys. 133), toporem i łomem (przy gruncie twardym).
Wzdłuż linii wytyczonej uprzednio wiechami zastępowy ustawia co 3 m kołki, pozostali
2 żołnierze wbijają je dobnią. Zastęp 3 ludzi w średnim gruncie może wbić w ciągu 1 godziny - 25 kołków.
198. Do oplatania wbitych kołków drutem kolczastym na każdy drut wyznacza się zastęp
3 żołnierzy. Dwaj żołnierze niosą zwój drutu kolczastego na drążku a zastępowy przymocowuje skobelkami drut do kołków (rys. 134). Zastęp w ciągu godziny oplata drutem pojedyńczym 50 kołków (150 m bież.), zużywając 1 zwój drutu kolczastego i 50 skobelków.