Powiśle, Górne Prusy, Pojezierze Iławskie

W moscie odbudowanym w 1926 roku magistrat miasta Elblaga z wlasnej inicjacywy umiescil 10 komór minowych, do których wladze wojskowe dokupily w 1930 roku skrzynie ladunkowe.

Historyczny most zachowany w średnim stanie, nie wyremontowany jeszcze w czasie przebudowy DK22. Dojście do brzegu nie możliwe lub utrudnione. W obu filarach nurtowych po pięć (prawdopodobnie) rur minowych po obu ich stronach. Wszystkie zamurowane.

W czasie rozbiórki mostu w październiku i listopadzie 2005 roku odkryto w filarach nr 2 i 3 szyby minowe, z których wyciągnięto łącznie 110 kg trotylu. Operację wykonała firma wykonująca nadzór saperski Eksplosive z Gdańska. Zostało to opisane w prasie codziennej: "Dziennik Elbląski" (21.10.2005) i "Gazeta Olsztyńska" (6.11.2005) oraz w miesięczniku Odkrywca (4/2006).
Most nie występuje na liście zapór z początku 1939 roku.

Ciekawym zabytkiem hydrotechniki Zulaw jest most w Dzierzgonce, którego wschodnie przeslo bylo obrotowe. Karte zabytku mozna zobaczyc na -> zabytek.pl). Niestety po remontach w 2013 i 2023 r. zamurowano wneke pod rury minowe i usunieto resztki podestu pod nia.

W pismie Festungskommandantur Marienburg Tgb. Nr. 55/31 g. z dnia 30.06.1931 roku napisano:
Przy nowej budowie mostu nad Kanalem Juranda w Krasnej Lace, w ciagu nowej drogi powiatowej Stary Targ - Neumark - Krana Laka - Balewo, na wniosek Komendantury Fortecznej montowane sa wpust do zastawki [Dammbalkenfalze - prowadnica w która wsuwa sie zastawke (np. drewniana belke - Dammbalken), sluzaca do regulacji przeplywu wody w konstrukcjach hydrotechnicznych] oraz obrzeza do zamocowania ladunków wybuchowych na niektórych zelbetowych belkach nosnych, w celu umozliwienia zniszczenia górnej czesci mostu.
Podczas ogledzin w terenie w dniu 29.6.31, po zakonczeniu prac przy scianach szczelnych podpór mostu, stwierdzono koniecznosc zamontowania dwóch dodatkowych poprzecznych scian szczelnych - lacznie 6 mb (2 x 3 mb), poniewaz przewidziana plyta betonowa nie wystarcza w podlozu torfowym. Koszty tych prac, w tym belka koncowa i laczenia, wynosza okolo 600 RM.
Komendantura Forteczna przedlozy w najblizszych dniach rysunki i kosztorys. Niezbedne sa jeszcze konsultacje miedzy Powiatowym Urzedem Budownictwa w Sztumie a starosta sztumskim.

---

Ten most nie zostal sprawdzony przeze mnie, ale kolega MxBx go rozpoznal. Zastawka i pólki na których mialy byc zlozone ladunki wybuchowe istnieja do dzis.

W pismie Festungskommandantur Malbork Abt. Pi. Nr. 28/30 Tajne z dnia 04.02.1930 czytamy:
Do 1. Division - Stopi Królewiec
Most kolejowy w km 92,803 nad rzeka Dzierzgon na linii Malbork - Maldyty - Olsztyn, miedzy Dzierzgoniem a Myslicami, 300 m na pólnocny wschód od miejscowosci Królikowo (Most 62 wg H.Dv.g 66a; E.O.K.28/75.) posiada bardzo dobrze zachowane instalacje minowe w obu filarach. Skrzynki ladunkowe sa dostepne.
1.) Wedlug informacji Zarzadu torów [Vorstandes der Bahnmeisterei] Dzierzgon, starszego zawiadowcy Klawuhn, most ten nie jest juz ujety w wykazie mostów z instalacjami minowymi w Dyrekcji Kolei Rzeszy w Królewcu, dlatego tez nie jest juz terminowo kontrolowany przez sluzby kolejowe.
Festungskommandantur prosi o ponowne wpisanie mostu do wykazu.
2.) Zelazna belka wspomnianego mostu ma zostac wymieniona tej wiosny na nowa.
Przy tej okazji oba filary ceglane zostana pokryte plaszczem cementowym metoda torkretowania.
Festungskommandantur prosi o spowodowanie, aby podczas wykonywania tej pracy:
a.) odtworzono maskowanie wejsc do komór minowych w obu filarach
b.) srodek maskowania w obu filarach po nalozeniu plaszcza cementowego zostal ponownie oznaczony jako instalacja minowa. W tym celu proponuje sie oznaczenie "U".

W pismie Festungskommandantur Malbork Abt. Pi. Nr. 74/30 Tajne z dnia 12.03.1930 czytamy:
Do Kierownika Urzedu Eksploatacji Kolei Rzeszy [Reichsbahnbetriebsamts] Wielmoznego Pana Radcy Schindlera lub jego zastepcy Starostwo Powiatowe Malbork
Most kolejowy w km 92,803 nad rzeka Dzierzgon na odcinku Malbork - Maldyty - Olsztyn miedzy Dzierzgoniem a Myslicami ma zostac przebudowany w ciagu tej wiosny.
Most posiada w obu filarach bardzo dobrze zachowane instalacje minowe. Komendantura Twierdzy wystapila zatem poprzez Wehrkreiskommando I do Dyrekcji Kolei Rzeszy [Reichsbahndirektion] w Królewcu, aby podczas wykonywania prac przebudowy a) odtworzyc maskowanie wejsc do komór minowych w obu filarach oraz b) oznaczyc srodek maskowania w obu filarach po nalozeniu plaszcza cementowego wykuta litera "U".
Informuje o powyzszym z prosba o mozliwie wczesne powiadomienie tutaj o rozpoczeciu prac przebudowy, aby przedstawiciel Komendantury mógl na biezaco sledzic postep prac.

W pismie Wehrkreiskommando I. Abt. Stopi Nr. 184/30 g. Tajne z dnia 16.04.1930 czytamy:
Odniesienie: Festungskommandantur Malbork, Pi Nr. 28/30 Tajne. z 1.2.30. 
Sprawa: Wehrkreiskommando I. Stopi Nr. 87/30 tajne. z 6.2.30. 
Dotyczy: Instalacji minowych.
Do FestungsKommandantur Malbork
Dyrekcja Kolei Panstwowych w Królewcu zarzadzila naprawe instalacji minowych w moscie na rzece Dzierzgon kolo Króliwowa (E.Bl. 28, Nr. 75).
Prace te, jak równiez przepisowe oznaczenie maskowania wejscia litera "U", nalezy skontrolowac. Zakonczenie prac nalezy zglosic za pomoca karty uzupelniajacej do przedlozonego w dniu 1.3.30. projektu ladunku.

Aktualnie nie widac sladów urzadzen minowych. Jest jakies prawdopodobienstwo, ze komory minowe znajdowaly sie we wschodnim przyczólku, który po wysadzeniu w czasie wojny móglby byc odbudowany w innej formie.

Prawdopodobnie aktualny most to obiekt historyczny po remoncie. Od zachodu widac zamurowany kwadratowy otwór - slad po komorze? Bardziej prawdopodobne, ze byly tu szyby minowe, teraz pod asfaltem.

Dwa mosty obok siebie, na rzece Dzierzgon i na odplywie do mlyna. Ten drugi ma slady (po dwa oczka) w miejscu mocowania ladunków wybuchowych przy belkach mostu, znajdujace sie w grupach po cztery, do których mozna bylo sie dostac po podescie utrzymywanym przez odchylana podpore (jedna zachowana). W czasie pokoju ta ruchoma podpora byla dla kamuflazu podwieszana pod mostem. Miejsca mocowania ladunków sa oznakowane kolejnym numerem.

Linia kolejowa Myslice - Maldyty zostala uruchomiona jako jednotorowa w roku 1893. Na poczatku 1930 roku oficerowie oddzialu saperskiego Festungskommendentur Marienburg dokonali inspekcji mostów na tej linii. Stwierdzili, ze "Mosty zostaly okolo 1916 roku podwojone pod wzgledem szerokosci, a tor przeniesiono na nowa polowe przyczólków". Podczas ogledzin mostów z kierownikiem rejonu kolejowego w Maldyty ustallili, ze instalacje minowe na mostach kolo Korneli i Koszajn juz nie istnieja. Przy moscie kolo Koszajn, podczas próbnych wykopów, odnaleziono resztki murowania szybu minowego. Wnioskowano by kolej odbudowala na wlasny koszt zniszczone urzadzenia minowe. Po sprawdzeniu, czy przywrócone komory umozliwia wystarczajace zniszczenie danego obiektu inzynieryjnego, powstaly plany wybudowania komór równiez w pozostalych przyczólkach. Badania terenowe wykazaly, ze nie zostaly zrealizowane, a w roku 1939 mosty nr 63, 64 i 65 nie znalazly sie juz w planie zapór. Prawdopodobnie nie odbudowano tez zniszczonych komór w mostach nr 64 i 65.