Powiśle, Górne Prusy, Pojezierze Iławskie

10 stycznia 1920 r. po wejściu w życie Traktatu Wersalskiego i po zajęciu większości Prus Zachodnich przez Polskę, pięć jej wschodnich powiatów (Kwidzyn, Sztum, Malbork, Susz i Elbląg) zostało włączonych do Prus Wschodnich jako Rejencja Zachodniopruska. Nowe granice państwa, jak i prowincji graniczącej od zachodu z Wolnym Miastem Gdańskiem, przez Wisłę oraz na południe od Gardei i Iławy z Polską, wymusiły ponowne przemyślenie obrony całych Prus Wchodnich, jak i jej zachodniej części obejmującej geograficzne krainy: Powiśle, Górne Prusy (Oberland) i Pojezierze Iławskie. Plany te były utrudnione przez wynikające z Traktatu Wersalskiego ograniczenia w liczebności wojsk i broni mogącej znajdował się w prowincji oraz stały nadzór (do początków 1927 r.) Międzysojuszniczej Komisji Kontrolnej (MKK).

Poniższy artykuł ma za zadanie przedstawić koncepcje oraz siły przewidziane do obrony zachodnich terenów Prus Wschodnich w latach 1920-39. Szczegółowo opisano "bierną" obronę granic w formie zalewów, przygotowań do blokowania dróg i linii kolejowych. Zamieszczono na koniec inwentaryzację mostów i wiaduktów, które miały przygotowane urządzenia minowe do wysadzania obiektu.

Niniejszy post to "wstęp do tematu", "materiały do badań" lub "omówienie źródeł". Forma internetowej strony, a nie drukowanego artykułu, pozwala mi przekazać punktowo opisywane zagadnienia z dużą ilością żródeł pisanych i ilustracji, bez wyciągania jakiejś ogólnej syntezy, choć według mnie temat został dość dobrze naświetlony. Post powstał głównie w oparciu o dokumenty i zdjęcia dostępne w necie oraz o badania terenowe autora. Interpretacja moja :-), choć nie musi ona być właściwa... Być może temat jest wart jakiegoś opracowania w druku, jednak kto by to wydał, a jeszcze ważniejsze z powodu niszowości tematu, kto by to kupił?
Artykuł ma charakter popularnonaukowy, albo tylko krajoznawczo - historyczny, nie podaję sygnatur do zamieszczanych dokumentów źródłowych, które z powodu kierowania się do czytelnika polskiego, tłumaczę (gdy trzeba) z niemieckiego na język polski. Opisywane dokumenty w oryginale możesz czytelniku znaleźć sam lub zwrócić sie do mnie o sygnaturę.

Post ten jest "rozwojowy" i będzie zmieniany bez oznaczenia. Badania terenowe prawie skończyłem, ale liczę na spłynięcie około 30 teczek z BAMA (Bundesarchiv Militararchiv Freiburg).

Tłumaczenia z języka niemieckiego - Deepl.com.
OCR dokumentów - Dokumenty Google, DocuPanda.
Mapy - QGIS.
Jako, że artykuł powstawał ponad rok, dorosłem do używania czatów AI do OCR i tłumaczeń. Polecam dwa modele, przy czym ten pierwszy dobrze radził sobie z nieczytelnym dla mnie niemieckim pismem odręcznym: Chat Google Gemini, ChatGPT.

Podziękowania dla Arkadego za wciągnięcie mnie do badań i współautorstwa artykułu o Pozycji Dzierzgońskiej, dla Alkalego za pomoc w badaniach mostów i zdjęcia, dla kolegi MxBx za informacje o obiektach i zdjęcia, dla Ajgora za pomoc w badaniach, dla Dareckiego i Yacola za materiały źródłowe, dla Elvisa za informacje i zdjęcia skrzynki minowej oraz dla autorów kilku zdjęć historycznych, które zamieściłem na tej stronie, a nie udało mi się z nimi skontaktowć.

Jeżeli czytelniku zauważyłeś błędy w tym artykule, szczególnie w opisach w inwentaryzacji mostów z urządzeniami minowymi lub znasz jakiś obiekt nie opisany na tej liście, proszę o kontakt na kazamata@mailplus.pl. Mileby były widziane stare zdjęcia mostów (nawet nie pokazujące komór minowych), które nie istnieją lub zostały przekształcone lub zbudowane na nowo. Chętnie je zamieszczę na tej stronie z podaniem autorstwa i z ewentualnym komentarzem odautorskim.