Powiśle, Górne Prusy, Pojezierze Iławskie

Bardzo ciekawym tematem wartym osobnego opracowania, a tu tylko wzmiankowanym, jest hydrotechnika na budowanej od 1938 r. Pozycji Olsztyneckiej. W swojej zachodniej części fortyfikacje były osłaniane dzięki dużej liczbie jezior i południkowo przebiegającej rzece Drwęcy. W miejscach ważnych dla obrony naturalne cieki wodne były zdublowane przez kanały forteczne podobne do zbudowanych wcześniej na Międzyrzeckim Rejonie Umocnionym.
Poniżej przedstawiam dwa kanały szerokości 10 m i większej na zachód od Ostrowina.

Jak takie kanały forteczne mogły wyglądać w roku 1939 przedstawiają poniższe zdjęcia, chyba z terenu MRU.

W załączniku dokumentu określający zapotrzebowanie na stal z 04.09.1938 r. (Patrz -> Mosty 1938 r.) określono lokalizację 8 schronów prowizorycznych, prawdopodobnych podobnych do tych zbudowanych na Pozycji Trzcielskiej (Patrz -> Niemieckie umocnienia graniczne w 1939 roku). Schronów tych nie wybudowano, a nie wykorzystane płyty stalowe 422 P01 i blachę falistą być może wykorzystano do budowy Pozycji Gardejskiej i Iławskiej.

Po zarzuceniu koncepcji powstania Pozycji Dzierzgońskiej przed majem 1939 r., zgromadzone materiały miały być przekazane na budowę pozycji chroniącej Kwidzyn, Iławę i Ostródę: tzw. Wordig-Stellung (Generał major Albert Wodrig był w latach 1934-1938 pierwszym dowódcą 21. Dywizji Piechoty), przebiegającej na południe od Kwidzyna, Kisielic, Iławy i Ostródy. Pozycja nie wyszła prawdopodobnie z fazy planów i szybko zastąpiona została rozbudową zaporową.

Rozbudowa zaporowa fortyfikacji sprowadzała się do budowy zapór na najważniejszych drogach i przewężeniach terenowych wraz z urządzeniami do ich obrony. Stosowana najczęściej tam, gdzie nie przewidywano budowy ciągłej pozycji, ale mogła być też wstępnym etapem rozbudowy.

Nie znam żadnych dokumentów opisujących budowę schronów na granicy, prawdopodobnie zostały zbudowane po kwietniu 1939 roku. Na opisywanym terenie powstało prawdopodobnie 12 jednoizbowych schronów o odporności D na ciężki karabin maszynowy [MG-Schartenstand D], którego plan można znaleźć tu -> Plan, a opis kolegi Aufmann na blogu hauba.pl w wątku MG-Schartenstand D - Heinrich. Sześć z tych schronów przyporządkowano do prawdopodobnie ahistorycznej nazwy Pozycja Gardejska, a cztery do Pozycji Iławskiej. Dwa schrony koło miejscowości Limza i Gulb nie zostały jeszcze przyporządkowane.

Teoretycznie taki schron powinien być sercem małego punktu oporu, ale okopów w 1939 r. nie wykonano, nie widać takich na LIDARZE. Jedynie obrona na Pozycji Iławskiej jest rozbudowana, ale jest to ślad po przygotowaniu do obrony z 1945 r. Patrz -> Linia obrony niemieckiej w rejonie Iławy w styczniu 1945 r..

Limza .

Gulb

24.08.1939 roku Dowództwo I Korpusu Armijnego z Królewca wysyła do Dowództwa Grupy Armii 1 w Berlinie dokument dotyczący Umocnień w Prusach Wschodnich. Oprócz pisma przewodniego zawierał 4 załaczniki: kalkę pokazująca zasięg map szczegółowych, dwie mapy szczegółowe oraz tabelę podającą liczbę schronów w opisywanych pozycjach.
Może nie byłby to "Game changer" w badaniach przedwojennych fortyfikacji niemieckich, ale na pewno materiał ciekawy. Ale... W teczce, którą znalazłem w zasobach BAMA, brakuje obu map szczegółowych. A na nich oprócz przebiegu pozycji (pewnie mało szczegółowych, bo prawdopodobnie wrysowanych na mapach 300K), miały być oznaczone kolorami pozycje wybudowane i będące w budowie oraz niewybudowane i niebędące w trakcie rozbudowy. Bardzo ważny jest Załacznik 4. Szkoda jednak, że podano lokalizacje pozycji, a nie ich nazwę. Wyjaśniło by to jak Niemcy nazywali tak zwane Pozycje Gardejską i Iławską. Z innego dokumentu wynika, że Pozycja Gardejska mogła być częścią granicznej pozycji Wordig chociaż poprowadzonej bardziej na południe niż przestawiono na mapie z 06.05.1939 roku -> patrz tu. Nie wiadomo też co przedstawiają ilości obiektów: schrony wybudowane, w budowie czy planowane. Sądzę, że jest to ilość docelowa, czyli wszysztkie kattegorie...
Przyjżrzjmy się liczbą.
Szczytno i Pozycja Golz - razem w tabelce jest 44 obiekty, czyli liczba biernych schronów wybudowanych na przełomie lat 20. i 30. XX wieku.
Burdąg - 3 obiekty - na Pozycji Szczycieńskiej jest 7 znanych heńków: Burdąg, Warchały, Witówko. Siódmak, Nowe Giżewo. Młyńsko, Spychowo, czyli w Burdągu brakuje 2 obiekty.
Iława i Gardeja - razem 20 obiektów, znanych jest 12 heńków, czyli brakuje 8 obiektów.
Olsztynek - 131 obiektów - na Pozycji Olsztyneckiej planowano 120 schronów biernych (zbudowano/znane jest 118) i 11 schronów dla działa ppanc, czyli liczba 131 to był plan.

---

---

	Załącznik 1. Kalka mapy poglądowej z obszarami naniesieniami na mapach szczegółowych. (BAMA). Powiększ mapę

---

---