Powiśle, Górne Prusy, Pojezierze Iławskie |
Obrona zachodniej części Prus Wschodnich 1920-39
Zapory. Teoria.
Objaśnienie teorii zapór w obronie granic daje niedatowany (1937?) dokument z Bawarii, chociaż pokazuje organizację zapór w tym terenie, zawiera ogólne zasady, które musiały być stosowane też w Prusach Wschodnich, dla których dokumentów w temacie nie znalazłem.
Tekst opisuje kompleksowe zasady planowania, przygotowania i wdrażania systemu zapór granicznych (barier inżynieryjnych) w Niemczech przed i w czasie wojny. Zapory te mają na celu opóźnienie lub uniemożliwienie przemieszczania się nieprzyjaciela - zarówno jednostek pieszych, jak i zmotoryzowanych - poprzez fizyczne przeszkody, takie jak zniszczone mosty, zasieki z drutu, pola minowe, barykady z pojazdów i drzew, rowy, czy też uszkodzenia sieci komunikacyjnych.
Zapory dzielą się na operacyjne (utrudniające ruch i zaopatrzenie przeciwnika), taktyczne (bezpośrednio wspierające walkę) oraz obserwacyjne (pomagające w wykrywaniu wroga). Stosuje się różne typy barier w zależności od charakteru zagrożenia - przeciwko pojazdom terenowym, związanym z drogami lub piechocie.
W warunkach pokoju prowadzono już rozpoznanie terenów przygranicznych i przygotowano szczegółowe plany zapór, kalendarze działań i projekty wyburzeń. Część obiektów inżynieryjnych była wyposażona w komory minowe i inne instalacje umożliwiające ich szybkie zniszczenie w razie potrzeby.
Za realizację zapór odpowiadały różne instytucje: urzędy celne, władze leśne, powiatowe, drogowe i rzeczne, a także jednostki Grenzschutzu, batalion zaporowy na Dunaju oraz organizacje komunikacyjne, takie jak kolej [Reichsbahn] i poczta [Reichspost]. Wszystkie te organizacje miały w czasie pokoju jasno określone instrukcje działania na wypadek zagrożenia, w tym odpowiedzialność za konkretne zadania i lokalizacje.
Tekst opisuje kompleksowe zasady planowania, przygotowania i wdrażania systemu zapór granicznych (barier inżynieryjnych) w Niemczech przed i w czasie wojny. Zapory te mają na celu opóźnienie lub uniemożliwienie przemieszczania się nieprzyjaciela - zarówno jednostek pieszych, jak i zmotoryzowanych - poprzez fizyczne przeszkody, takie jak zniszczone mosty, zasieki z drutu, pola minowe, barykady z pojazdów i drzew, rowy, czy też uszkodzenia sieci komunikacyjnych.
Zapory dzielą się na operacyjne (utrudniające ruch i zaopatrzenie przeciwnika), taktyczne (bezpośrednio wspierające walkę) oraz obserwacyjne (pomagające w wykrywaniu wroga). Stosuje się różne typy barier w zależności od charakteru zagrożenia - przeciwko pojazdom terenowym, związanym z drogami lub piechocie.
W warunkach pokoju prowadzono już rozpoznanie terenów przygranicznych i przygotowano szczegółowe plany zapór, kalendarze działań i projekty wyburzeń. Część obiektów inżynieryjnych była wyposażona w komory minowe i inne instalacje umożliwiające ich szybkie zniszczenie w razie potrzeby.
Za realizację zapór odpowiadały różne instytucje: urzędy celne, władze leśne, powiatowe, drogowe i rzeczne, a także jednostki Grenzschutzu, batalion zaporowy na Dunaju oraz organizacje komunikacyjne, takie jak kolej [Reichsbahn] i poczta [Reichspost]. Wszystkie te organizacje miały w czasie pokoju jasno określone instrukcje działania na wypadek zagrożenia, w tym odpowiedzialność za konkretne zadania i lokalizacje.
Zapory w ochronie granic [Sperren im Grenzschutz].
I. Ogólne. 1) Przez zapory rozumie się wszelkie środki techniczne, za pomocą których zatrzymuje się ruch nieprzyjaciela w marszu lub w bitwie, utrudnia jego zaopatrzenie na drogach i liniach kolejowych, zakłóca lub przerywa jego łączność.
Obejmują one niszczenie wszelkiego rodzaju konstrukcji inżynieryjnych poprzez wysadzanie, palenie, wyburzanie, kopanie, piłowanie drewna i żelaza, zapory i bagna, zasieki z drzew i drutu, bariery gazowe, bariery z szyn i betonowe, pola minowe, wyłączanie instalacji telegraficznych i telefonicznych itp.
2) Zapory graniczne mogą służyć celom operacyjnym, taktycznym i obserwacyjnym.
Mają one znaczenie operacyjne, jeśli opóźniają ruchy marszowe przeciwnika, utrudniają zaopatrzenie, a tym samym mają szkodliwy wpływ na operacje przeciwnika.
Bariery taktyczne służą bezpośrednio działaniom bojowym. Utrudniają i opóźniają rozpoznanie, działania i ataki wroga na froncie i flance obrońcy, zwiększając tym samym jego opór.
Bariery w służbie ochrony granic ułatwiają uszczelnianie granic przed nieautoryzowanym ruchem i utrudniają niespodziewane wtargnięcie zmotoryzowanych jednostek wroga.
3) Zapory operacyjne. Zniszczenie ważnych obiektów inżynieryjnych na ciągłych liniach kolejowych i drogowych oraz drogach wodnych, obiektów łączności i komunikacji lotniczej.
4) Należy rozróżnić zapory taktyczne:
a) zapory przeciwko pojazdom powszechnie używanym w terenie (nowoczesne pojazdy opancerzone, wozy bojowe, działa, karabiny maszynowe, moździerze);
b) zapory przeciwko pojazdom związanym z drogami (starsze pojazdy opancerzone, pojazdy silnikowe, pojazdy konne);
c) Zapory bojowe, tj. zapory, które zmuszają atakującą piechotę do zatrzymania się przed pozycjami obronnymi obrońcy w skutecznym polu ostrzału.
5) Rodzaje zapór:
a) Zapory przed pojazdami terenowymi:
Mają wartość tylko w terenie głęboko pofałdowanym i bagnistym, tj. w terenie bezpiecznym z punktu widzenia użycia wozów bojowych (Instrukcja o rozmieszczeniu i obronie wozów bojowych - sekcja B, punkt 9 - [Merkblatt über Einsatz und Abwehr von Kampfwagen - Abschnitt B, Ziff.9 -]). Istnieją zapory na przejściach, bariery z szyn lub betonowe, przegrodzenia. W obronie granicznej zazwyczaj brakuje materiałów wybuchowych niezbędnych do budowy pól minowych.
b) Bariery przeciwko pojazdom związanym z drogami:
Barykady przeciwko pojazdom opancerzonym, które nie są powszechne w terenie, są najłatwiejsze do ustawienia.
Oprócz niszczenia mostów i zrywania nawierzchni dróg, można rozważyć okopy w poprzek drogi, rzuty drzew, bariery z pojazdów lub z belek na mostach i w wąskich miejscach.
Te same bariery mogą być używane przeciwko pojazdom konnym, jak i pojazdom terenowym. Można je ustawić niemal wszędzie, szybko i przy użyciu dostępnych środków.
Odpowiednio i umiejętnie użyte, uniemożliwiają moździerzom oraz działom o trakcji konnej, wozów amunicyjnych, wozów bojowych i wozów zaopatrzeniowych, pośrednio paraliżując atakującą piechotę przeciwnika.
c) Przeszkody bojowe przeciwko atakującej piechocie wymagają znacznych nakładów czasu, siły roboczej i materiałów, co zwykle nie jest zgodne z ulotnym, opóźniającym charakterem pierwszych bitew w obronie granic.
W ciągu pierwszych kilku dni można je ustawić tylko w najprostszej formie na przednich pozycjach - lekkie odrutowanie skrajów lasu, instalacja drutów wyzwalających przed gniazdami snajperskimi w celu ochrony przed zaskoczeniem.
Jeśli mamy więcej czasu, to im bardziej cofnięte są linie oporu, tym skuteczniejsze muszą one być, a najbardziej odpowiednimi metodami są zasieki z drzew i drutu.
Bagna i tamy mogą stać się skutecznymi przeszkodami w walce i często można je zbudować za pomocą prostych środków, ale często stają się skuteczne dopiero po dłuższym czasie.
6) Wszystkie zapory zyskują na wartości, jeśli ich usunięcie przez wroga może zostać opóźnione lub uniemożliwione przez ogień karabinowy lub ogień karabinów maszynowych.
W przypadku zagrożenia ze strony wroga, ogień zakłócający przeciwko grupom nieprzyjaciela próbującym usunąć przeszkody musi być kontynuowany na ważnych barykadach nawet w nocy (broń odbezpieczona!).
7) Liczba, rodzaj i trwałość zapór muszą być dostosowane do wymagań taktycznych i operacyjnych. Zniszczenie ważnych struktur inżynieryjnych nie może mieć negatywnego wpływu na późniejsze prowadzenie własnych operacji.
Każde zniszczenie we własnym kraju oznacza zniszczenie wartości ekonomicznych, które jest uzasadnione tylko wtedy, gdy oznacza odpowiednią korzyść dla dowództwa, walczących oddziałów, zabezpieczenia granicy państwowej.
Rozkazy dotyczące planowanych zapór zapewniają, że zakres zapór może być regulowany przez wyższe dowództwo (patrz część III).
8) Ilość materiałów wybuchowych dostępnych do celów obrony granic jest bardzo ograniczona i jest wymagana głównie dla barier operacyjnych.
Dlatego zapory taktyczne muszą być tworzone bez użycia materiałów wybuchowych, w miarę możliwości poprzez wyburzanie, palenie, niszczenie mostów, zrywanie i rozkopywanie dróg, przerzucanie drzew w poprzek ścieżek, zapory z pojazdów, belek, murów w zwężeniach wsi i na mostach itp.
8a.) Niektóre sztuczne konstrukcje znajdujące się w strefie przygranicznej były już wyposażone w instalacje (komory minowe, miny rurowe, rury minowe lub haki do mocowania ładunków itp. [Sprengkammern, Schlauchminen, Minenrohren oder Haken zum Befestigen der Ladungen]) do wysadzania w czasie pokoju. Obejmują one zarówno zapory operacyjne, jak i taktyczne.
Niektóre z komór są przeznaczone do przemysłowych materiałów wybuchowych. W przypadku konstrukcji żelbetowych, małe komory minowe zazwyczaj musiały być rozmieszczone ze względów statycznych lub ekonomicznych, tak aby tylko saperskie materiały wybuchowe (odnotowane w projekcie wyburzenia [Sprengentwurf]) mogły być używane. Wykaz przygotowanych w czasie pokoju zapór znajduje się w kalendarzach formacji inżynieryjno-budowlanych [Kalendern der Pionier- und Bauformationen] i odpowiednich sztabów. Plany wyburzenia takich obiektów, o ile znajdują się one w przygotowanej taktycznej strefie zamkniętej, przechowywane są w kalendarzach formacji inżynieryjno-budowlanych przydzielonych tam do pierwszej operacji obrony granicy oraz w kalendarzu dowództwa odcinka Grenzschutzu [Kalender des Grenzschutz- Abschnitts-Kommandos] (Stopi) dla obiektów znajdujących się za tą strefą.
9.) W obronie granic należy dokonać rozróżnienia między tymi zaporami (planowane zapory), które są już rozpoznane i zlokalizowane w czasie pokoju przez dowództwo obrony granic [Grenzschutzleitung] do użycia w pierwszej operacji obrony granic, a które są zarządzane przez dowództwo wojskowe [Wehrkreişkommando] w przypadku zagrożenia i które mają być wykonane na podstawie pisemnych instrukcji przygotowanych przez dowództwo obrony granic - kalendarzy, planów zapór, planów wyburzania [Anweisungen Kalender, Sperrpläne, Sprengentwürfe] itp., a tymi zaporami, które mają być zarządzone przez dowódców w trakcie operacji obrony granic na podstawie indywidualnych przypadków wynikających z sytuacji operacyjnej i taktycznej.
W czasie pokoju nie można się do nich przygotować. Są one stosowane zgodnie z zasadami wojny polowej [Feldkrieges].
II Przygotowania pokojowe dla planowanych zapór.
10) Bawarsko-czeski obszar graniczny jest podzielony na 4 obszary o ograniczonym dostępie:
P (Passau), R (Regensburg), W (Weiden), B (Bayreuth).
Ich granice pokrywają się z granicami stref nadzoru i walki jednostek obrony granicznej rozmieszczonych na granicy.
11) W tych ograniczonych obszarach, bariery o znaczeniu operacyjnym zostały wybrane i zbadane przez Wehrkreiskommando VII w czasie pokoju.
Kalendarze [Anweisungen Kalender] Dowódctwa Odcinka Grenzschutzu, oddziałów granicznych i niezależnego pułku piechoty Grenzutzu Nr.707 zawierają przeglądy z mapami szkicowymi zapór operacyjnych przygotowanych na ich odcinkach, które są przeznaczone dla dowódców oddziałów (załącznik 1).
Dla każdego obiektu blokującego tworzony jest szkic blokujący na karcie indeksowej z rysunkami i załącznikami.
Projekty zapór znajdują się w Komendzie Głównej Grenzschutzu [Grenzschutz- Oberleitung] lub na liniach Grenzschutzu [Grenzschutzleitungen] i w razie potrzeby przesyłane są ekspresowym kurierem do jednostek zaporowych lub dowódców saperów lub kompanii budowlanych odpowiedzialnych za ich wykonanie.
14) Za wdrożenie barier odpowiedzialne są:
a) graniczne organy celne [Grenz-Zollbehörden],
b) urzędy okręgowe [Bezirksämter],
c) organy odpowiedzialne za budowę dróg i rzek [Straßen- und Flußbauämter],
d) urzędy leśne [Forstbehörden],
e) strzelcy obrony pogranicza i kompanie ciężkie [Grenzschutz-Schützen- und schw. Kompanien],
f) kompanie pionierskie i budowlane Straży Granicznej [Grenzschutz-Pionier- und Bau-Kompanien] (z udziałem personelu Kolei Rzeszy i Poczty Rzeszy dla zapór przy urządzeniach kolejowych i komunikacyjnych),
g) Dunajski Batalion Zaporowy [Donau-Sperrbataillon].
Instrukcje kalendarzowe są przygotowywane w czasie pokoju dla wszystkich tych placówek - w jaki sposób, gdzie i na czyje polecenie mają one przeprowadzać blokady w przypadku sytuacji awaryjnej.
Instrukcje są zawarte:
- dla organów celnych w "Studium" i w "Planie specjalnym" dla wzmocnionej Służby Ochrony Granic [VGAD];
- dla urzędów rejonowych [Bezirksämter] i urzędów budowy dróg i rzek [Straßen- und Flußbauämter] w tak zwanych "Planach blokad", patrz "Instrukcje dla urzędu rejonowego dotyczące wykonywania zamknięć granic", załącznik 2;
- dla nadleśnictw [Forstbehörden] w "Kalendarzach leśnych" - zobacz "Ogólna instrukcja wykonywania działań zamykających w lasach przygranicznych", załącznik 3;
- dla oddziałów Grenzschutzu i Dunajskiego Batalionu Zaporowego w "Instrukcjach technicznych" w ramach "Instrukcji dla pierwszego rozmieszczenia Grenzschutzu".
Dla "natychmiastowych zapór [Sofortsperren]" Kolei Rzeszy, które mają zapobiegać niespodziewanym wtargnięciom wrogich pociągów pancernych, władze kolejowe po uzgodnieniu z Wehrkreiskommando VII podejmują własne przygotowania.
Środki podjęte przez Pocztę Rzeszy w celu zablokowania komunikacji przez granicę są zarządzone przez Ministerstwo Poczty Rzeszy.
15) Podział pracy opiera się na następujących aspektach:
- Urzędy celne blokują główne trasy prowadzące przez granicę tymczasowymi barierami (bariery prowizoryczne, bariery z drzew, belek i pojazdów) w celu ułatwienia ściślejszej ochrony granicy;
- Urzędy powiatowe (powiatowe urzędy budowlane i gminy) w czasie Uzbrojenia [A.-Falle] niezwłocznie - przed lub w trakcie rozmieszczania Grenzschutzu - zamykają drogi wyznaczone im w planach zamknięcia tymczasowymi barierami - belkami, drzewami i pojazdami - jeśli tak nakazano. Zapory z pojazdów i drzew - w celu ułatwienia ochrony granicy i utrudnienia niespodziewanego wtargnięcia zmotoryzowanych sił wroga oraz, w razie potrzeby, przygotowania prac blokujących do późniejszego wykonania przez oddziały granicznych saperów i budowlanymi;
- Biura budowy dróg i rzek [Die Straßen- und Flußbauämter] w Deggendorfie, Regensburgu i Weiden będą nadzorować pracę zespołów blokujących rozmieszczonych na Dunaju i Naabie do czasu przybycia odpowiednich dowódców wojskowych i na specjalne polecenie, rozpoczną zrywanie nawierzchni dróg, których operacyjne zniszczenie zostało nakazane przy użyciu zrywarek [Aufreißmaschinen];
- Władze leśne są odpowiedzialne za zamknięcie dróg prowadzących przez lasy, zgodnie z Kalendarzami leśnymi;
- Władze Koleji Rzeszy [Reichseisenbahnbehörden] najpierw blokują linie kolejowe przekraczające granicę państwową przed wjazdem wrogich pociągów pancernych (natychmiastowa blokada) i pomagają w operacyjnym niszczeniu instalacji kolejowych; - W czasie Uzbrojenia [A.-Falle] władze pocztowe Rzeszy są początkowo odpowiedzialne za blokowanie linii komunikacyjnych przekraczających granicę (natychmiastowa blokada) zgodnie z instrukcjami ministra Poczty Rzeszy oraz za blokowanie linii telefonicznych w strefie 5 km na granicy, które nie są wymagane do celów wojskowych. Dalsza współpraca w zakresie blokowania środków łączności znajduje się w punkcie 27;
- Żołnierze Grenzschutzu i kompanie ciężkie wykonują proste blokady taktyczne przed i w obrębie swoich placówek i pozycji bojowych na podstawie "instrukcji technicznych [technischen Anweisungen]"; - lekkie blokady dróg, burzenie lekkich mostów, bagrowanie, przeszkody drutowe itp. -;
- Oddziałom saperów Grenzschutzu i oddziałom budowlanym przydzielono trudne i rozległe taktyczne prace blokadowe oraz operacyjne blokowanie dróg i linii kolejowych itp;
- Dunajski Batalion Zaporowy [Donau-Sperr-Bataillon] zostanie początkowo rozmieszczony w celu przygotowania i wykonania operacyjnej blokady dróg i linii kolejowych na Dunaju na linii Passau-Regensburg.
16) Wszystkie wydziały i dowódcy oddziałów niższego szczebla zaangażowani w planowane prace blokadowe zostali, w miarę możliwości, poinstruowani w zakresie ich zadań blokadowych w czasie pokoju.
(...)
I. Ogólne. 1) Przez zapory rozumie się wszelkie środki techniczne, za pomocą których zatrzymuje się ruch nieprzyjaciela w marszu lub w bitwie, utrudnia jego zaopatrzenie na drogach i liniach kolejowych, zakłóca lub przerywa jego łączność.
Obejmują one niszczenie wszelkiego rodzaju konstrukcji inżynieryjnych poprzez wysadzanie, palenie, wyburzanie, kopanie, piłowanie drewna i żelaza, zapory i bagna, zasieki z drzew i drutu, bariery gazowe, bariery z szyn i betonowe, pola minowe, wyłączanie instalacji telegraficznych i telefonicznych itp.
2) Zapory graniczne mogą służyć celom operacyjnym, taktycznym i obserwacyjnym.
Mają one znaczenie operacyjne, jeśli opóźniają ruchy marszowe przeciwnika, utrudniają zaopatrzenie, a tym samym mają szkodliwy wpływ na operacje przeciwnika.
Bariery taktyczne służą bezpośrednio działaniom bojowym. Utrudniają i opóźniają rozpoznanie, działania i ataki wroga na froncie i flance obrońcy, zwiększając tym samym jego opór.
Bariery w służbie ochrony granic ułatwiają uszczelnianie granic przed nieautoryzowanym ruchem i utrudniają niespodziewane wtargnięcie zmotoryzowanych jednostek wroga.
3) Zapory operacyjne. Zniszczenie ważnych obiektów inżynieryjnych na ciągłych liniach kolejowych i drogowych oraz drogach wodnych, obiektów łączności i komunikacji lotniczej.
4) Należy rozróżnić zapory taktyczne:
a) zapory przeciwko pojazdom powszechnie używanym w terenie (nowoczesne pojazdy opancerzone, wozy bojowe, działa, karabiny maszynowe, moździerze);
b) zapory przeciwko pojazdom związanym z drogami (starsze pojazdy opancerzone, pojazdy silnikowe, pojazdy konne);
c) Zapory bojowe, tj. zapory, które zmuszają atakującą piechotę do zatrzymania się przed pozycjami obronnymi obrońcy w skutecznym polu ostrzału.
5) Rodzaje zapór:
a) Zapory przed pojazdami terenowymi:
Mają wartość tylko w terenie głęboko pofałdowanym i bagnistym, tj. w terenie bezpiecznym z punktu widzenia użycia wozów bojowych (Instrukcja o rozmieszczeniu i obronie wozów bojowych - sekcja B, punkt 9 - [Merkblatt über Einsatz und Abwehr von Kampfwagen - Abschnitt B, Ziff.9 -]). Istnieją zapory na przejściach, bariery z szyn lub betonowe, przegrodzenia. W obronie granicznej zazwyczaj brakuje materiałów wybuchowych niezbędnych do budowy pól minowych.
b) Bariery przeciwko pojazdom związanym z drogami:
Barykady przeciwko pojazdom opancerzonym, które nie są powszechne w terenie, są najłatwiejsze do ustawienia.
Oprócz niszczenia mostów i zrywania nawierzchni dróg, można rozważyć okopy w poprzek drogi, rzuty drzew, bariery z pojazdów lub z belek na mostach i w wąskich miejscach.
Te same bariery mogą być używane przeciwko pojazdom konnym, jak i pojazdom terenowym. Można je ustawić niemal wszędzie, szybko i przy użyciu dostępnych środków.
Odpowiednio i umiejętnie użyte, uniemożliwiają moździerzom oraz działom o trakcji konnej, wozów amunicyjnych, wozów bojowych i wozów zaopatrzeniowych, pośrednio paraliżując atakującą piechotę przeciwnika.
c) Przeszkody bojowe przeciwko atakującej piechocie wymagają znacznych nakładów czasu, siły roboczej i materiałów, co zwykle nie jest zgodne z ulotnym, opóźniającym charakterem pierwszych bitew w obronie granic.
W ciągu pierwszych kilku dni można je ustawić tylko w najprostszej formie na przednich pozycjach - lekkie odrutowanie skrajów lasu, instalacja drutów wyzwalających przed gniazdami snajperskimi w celu ochrony przed zaskoczeniem.
Jeśli mamy więcej czasu, to im bardziej cofnięte są linie oporu, tym skuteczniejsze muszą one być, a najbardziej odpowiednimi metodami są zasieki z drzew i drutu.
Bagna i tamy mogą stać się skutecznymi przeszkodami w walce i często można je zbudować za pomocą prostych środków, ale często stają się skuteczne dopiero po dłuższym czasie.
6) Wszystkie zapory zyskują na wartości, jeśli ich usunięcie przez wroga może zostać opóźnione lub uniemożliwione przez ogień karabinowy lub ogień karabinów maszynowych.
W przypadku zagrożenia ze strony wroga, ogień zakłócający przeciwko grupom nieprzyjaciela próbującym usunąć przeszkody musi być kontynuowany na ważnych barykadach nawet w nocy (broń odbezpieczona!).
7) Liczba, rodzaj i trwałość zapór muszą być dostosowane do wymagań taktycznych i operacyjnych. Zniszczenie ważnych struktur inżynieryjnych nie może mieć negatywnego wpływu na późniejsze prowadzenie własnych operacji.
Każde zniszczenie we własnym kraju oznacza zniszczenie wartości ekonomicznych, które jest uzasadnione tylko wtedy, gdy oznacza odpowiednią korzyść dla dowództwa, walczących oddziałów, zabezpieczenia granicy państwowej.
Rozkazy dotyczące planowanych zapór zapewniają, że zakres zapór może być regulowany przez wyższe dowództwo (patrz część III).
8) Ilość materiałów wybuchowych dostępnych do celów obrony granic jest bardzo ograniczona i jest wymagana głównie dla barier operacyjnych.
Dlatego zapory taktyczne muszą być tworzone bez użycia materiałów wybuchowych, w miarę możliwości poprzez wyburzanie, palenie, niszczenie mostów, zrywanie i rozkopywanie dróg, przerzucanie drzew w poprzek ścieżek, zapory z pojazdów, belek, murów w zwężeniach wsi i na mostach itp.
8a.) Niektóre sztuczne konstrukcje znajdujące się w strefie przygranicznej były już wyposażone w instalacje (komory minowe, miny rurowe, rury minowe lub haki do mocowania ładunków itp. [Sprengkammern, Schlauchminen, Minenrohren oder Haken zum Befestigen der Ladungen]) do wysadzania w czasie pokoju. Obejmują one zarówno zapory operacyjne, jak i taktyczne.
Niektóre z komór są przeznaczone do przemysłowych materiałów wybuchowych. W przypadku konstrukcji żelbetowych, małe komory minowe zazwyczaj musiały być rozmieszczone ze względów statycznych lub ekonomicznych, tak aby tylko saperskie materiały wybuchowe (odnotowane w projekcie wyburzenia [Sprengentwurf]) mogły być używane. Wykaz przygotowanych w czasie pokoju zapór znajduje się w kalendarzach formacji inżynieryjno-budowlanych [Kalendern der Pionier- und Bauformationen] i odpowiednich sztabów. Plany wyburzenia takich obiektów, o ile znajdują się one w przygotowanej taktycznej strefie zamkniętej, przechowywane są w kalendarzach formacji inżynieryjno-budowlanych przydzielonych tam do pierwszej operacji obrony granicy oraz w kalendarzu dowództwa odcinka Grenzschutzu [Kalender des Grenzschutz- Abschnitts-Kommandos] (Stopi) dla obiektów znajdujących się za tą strefą.
9.) W obronie granic należy dokonać rozróżnienia między tymi zaporami (planowane zapory), które są już rozpoznane i zlokalizowane w czasie pokoju przez dowództwo obrony granic [Grenzschutzleitung] do użycia w pierwszej operacji obrony granic, a które są zarządzane przez dowództwo wojskowe [Wehrkreişkommando] w przypadku zagrożenia i które mają być wykonane na podstawie pisemnych instrukcji przygotowanych przez dowództwo obrony granic - kalendarzy, planów zapór, planów wyburzania [Anweisungen Kalender, Sperrpläne, Sprengentwürfe] itp., a tymi zaporami, które mają być zarządzone przez dowódców w trakcie operacji obrony granic na podstawie indywidualnych przypadków wynikających z sytuacji operacyjnej i taktycznej.
W czasie pokoju nie można się do nich przygotować. Są one stosowane zgodnie z zasadami wojny polowej [Feldkrieges].
II Przygotowania pokojowe dla planowanych zapór.
10) Bawarsko-czeski obszar graniczny jest podzielony na 4 obszary o ograniczonym dostępie:
P (Passau), R (Regensburg), W (Weiden), B (Bayreuth).
Ich granice pokrywają się z granicami stref nadzoru i walki jednostek obrony granicznej rozmieszczonych na granicy.
11) W tych ograniczonych obszarach, bariery o znaczeniu operacyjnym zostały wybrane i zbadane przez Wehrkreiskommando VII w czasie pokoju.
Kalendarze [Anweisungen Kalender] Dowódctwa Odcinka Grenzschutzu, oddziałów granicznych i niezależnego pułku piechoty Grenzutzu Nr.707 zawierają przeglądy z mapami szkicowymi zapór operacyjnych przygotowanych na ich odcinkach, które są przeznaczone dla dowódców oddziałów (załącznik 1).
Dla każdego obiektu blokującego tworzony jest szkic blokujący na karcie indeksowej z rysunkami i załącznikami.
Projekty zapór znajdują się w Komendzie Głównej Grenzschutzu [Grenzschutz- Oberleitung] lub na liniach Grenzschutzu [Grenzschutzleitungen] i w razie potrzeby przesyłane są ekspresowym kurierem do jednostek zaporowych lub dowódców saperów lub kompanii budowlanych odpowiedzialnych za ich wykonanie.
14) Za wdrożenie barier odpowiedzialne są:
a) graniczne organy celne [Grenz-Zollbehörden],
b) urzędy okręgowe [Bezirksämter],
c) organy odpowiedzialne za budowę dróg i rzek [Straßen- und Flußbauämter],
d) urzędy leśne [Forstbehörden],
e) strzelcy obrony pogranicza i kompanie ciężkie [Grenzschutz-Schützen- und schw. Kompanien],
f) kompanie pionierskie i budowlane Straży Granicznej [Grenzschutz-Pionier- und Bau-Kompanien] (z udziałem personelu Kolei Rzeszy i Poczty Rzeszy dla zapór przy urządzeniach kolejowych i komunikacyjnych),
g) Dunajski Batalion Zaporowy [Donau-Sperrbataillon].
Instrukcje kalendarzowe są przygotowywane w czasie pokoju dla wszystkich tych placówek - w jaki sposób, gdzie i na czyje polecenie mają one przeprowadzać blokady w przypadku sytuacji awaryjnej.
Instrukcje są zawarte:
- dla organów celnych w "Studium" i w "Planie specjalnym" dla wzmocnionej Służby Ochrony Granic [VGAD];
- dla urzędów rejonowych [Bezirksämter] i urzędów budowy dróg i rzek [Straßen- und Flußbauämter] w tak zwanych "Planach blokad", patrz "Instrukcje dla urzędu rejonowego dotyczące wykonywania zamknięć granic", załącznik 2;
- dla nadleśnictw [Forstbehörden] w "Kalendarzach leśnych" - zobacz "Ogólna instrukcja wykonywania działań zamykających w lasach przygranicznych", załącznik 3;
- dla oddziałów Grenzschutzu i Dunajskiego Batalionu Zaporowego w "Instrukcjach technicznych" w ramach "Instrukcji dla pierwszego rozmieszczenia Grenzschutzu".
Dla "natychmiastowych zapór [Sofortsperren]" Kolei Rzeszy, które mają zapobiegać niespodziewanym wtargnięciom wrogich pociągów pancernych, władze kolejowe po uzgodnieniu z Wehrkreiskommando VII podejmują własne przygotowania.
Środki podjęte przez Pocztę Rzeszy w celu zablokowania komunikacji przez granicę są zarządzone przez Ministerstwo Poczty Rzeszy.
15) Podział pracy opiera się na następujących aspektach:
- Urzędy celne blokują główne trasy prowadzące przez granicę tymczasowymi barierami (bariery prowizoryczne, bariery z drzew, belek i pojazdów) w celu ułatwienia ściślejszej ochrony granicy;
- Urzędy powiatowe (powiatowe urzędy budowlane i gminy) w czasie Uzbrojenia [A.-Falle] niezwłocznie - przed lub w trakcie rozmieszczania Grenzschutzu - zamykają drogi wyznaczone im w planach zamknięcia tymczasowymi barierami - belkami, drzewami i pojazdami - jeśli tak nakazano. Zapory z pojazdów i drzew - w celu ułatwienia ochrony granicy i utrudnienia niespodziewanego wtargnięcia zmotoryzowanych sił wroga oraz, w razie potrzeby, przygotowania prac blokujących do późniejszego wykonania przez oddziały granicznych saperów i budowlanymi;
- Biura budowy dróg i rzek [Die Straßen- und Flußbauämter] w Deggendorfie, Regensburgu i Weiden będą nadzorować pracę zespołów blokujących rozmieszczonych na Dunaju i Naabie do czasu przybycia odpowiednich dowódców wojskowych i na specjalne polecenie, rozpoczną zrywanie nawierzchni dróg, których operacyjne zniszczenie zostało nakazane przy użyciu zrywarek [Aufreißmaschinen];
- Władze leśne są odpowiedzialne za zamknięcie dróg prowadzących przez lasy, zgodnie z Kalendarzami leśnymi;
- Władze Koleji Rzeszy [Reichseisenbahnbehörden] najpierw blokują linie kolejowe przekraczające granicę państwową przed wjazdem wrogich pociągów pancernych (natychmiastowa blokada) i pomagają w operacyjnym niszczeniu instalacji kolejowych; - W czasie Uzbrojenia [A.-Falle] władze pocztowe Rzeszy są początkowo odpowiedzialne za blokowanie linii komunikacyjnych przekraczających granicę (natychmiastowa blokada) zgodnie z instrukcjami ministra Poczty Rzeszy oraz za blokowanie linii telefonicznych w strefie 5 km na granicy, które nie są wymagane do celów wojskowych. Dalsza współpraca w zakresie blokowania środków łączności znajduje się w punkcie 27;
- Żołnierze Grenzschutzu i kompanie ciężkie wykonują proste blokady taktyczne przed i w obrębie swoich placówek i pozycji bojowych na podstawie "instrukcji technicznych [technischen Anweisungen]"; - lekkie blokady dróg, burzenie lekkich mostów, bagrowanie, przeszkody drutowe itp. -;
- Oddziałom saperów Grenzschutzu i oddziałom budowlanym przydzielono trudne i rozległe taktyczne prace blokadowe oraz operacyjne blokowanie dróg i linii kolejowych itp;
- Dunajski Batalion Zaporowy [Donau-Sperr-Bataillon] zostanie początkowo rozmieszczony w celu przygotowania i wykonania operacyjnej blokady dróg i linii kolejowych na Dunaju na linii Passau-Regensburg.
16) Wszystkie wydziały i dowódcy oddziałów niższego szczebla zaangażowani w planowane prace blokadowe zostali, w miarę możliwości, poinstruowani w zakresie ich zadań blokadowych w czasie pokoju.
(...)
Poniżej instrukcja dotycząca organizacji blokad dróg w rejonie granicznym w przypadku zagrożenia militarnego, zwłaszcza wtargnięcia wojsk z pojazdami opancerzonymi. Jej celem byłó szybkie i skuteczne zabezpieczenie dróg prowadzących przez granicę, jeszcze zanim dojdzie do rozmieszczenia sił ochrony pogranicza (Grenzschutzu). Za działania odpowiedzialne miały być lokalne władze administracyjne, leśne, celne oraz powiatowe, które we współpracy z firmami budowlanymi miały przygotować zapory i urządzenia inżynieryjne.
Blokady dzielą się na tymczasowe (na przykład przewrócone drzewa, pojazdy z kamieniami lub zapory z belek) i trwałe, zakładające budowę rowów przeciwpancernych, wysadzanie mostów i tamowanie rzek - działania te miały realizować specjalistyczne oddziały saperskie. Kluczowe było, by zapory były trudne do ominięcia i umieszczone w miejscach ograniczających widoczność, co zwiększało ich skuteczność.
Po przybyciu oddziałów Grenzschutzu zarządzanie mieli przejmująć dowódcy wojskowi, a cywilni pracownicy mogli zostać wcieleni do służby pomocniczej. Instrukcja podkreśla wagę szybkiej realizacji oraz koordynacji działań z wojskowymi dowódcami odpowiedzialnymi za obronę granicy.
Blokady dzielą się na tymczasowe (na przykład przewrócone drzewa, pojazdy z kamieniami lub zapory z belek) i trwałe, zakładające budowę rowów przeciwpancernych, wysadzanie mostów i tamowanie rzek - działania te miały realizować specjalistyczne oddziały saperskie. Kluczowe było, by zapory były trudne do ominięcia i umieszczone w miejscach ograniczających widoczność, co zwiększało ich skuteczność.
Po przybyciu oddziałów Grenzschutzu zarządzanie mieli przejmująć dowódcy wojskowi, a cywilni pracownicy mogli zostać wcieleni do służby pomocniczej. Instrukcja podkreśla wagę szybkiej realizacji oraz koordynacji działań z wojskowymi dowódcami odpowiedzialnymi za obronę granicy.
Załącznik 2 dołączony do Załącznika B.
Instrukcja dla wdrażania barier granicznych.
Załącznik 1: Plan blokady z mapą 1: 100 000.
Załącznik 2: Szkice obrazkowe.
Punkt 1.
W celu utrudnienia niespodziewanego wtargnięcia wojsk z pojazdami opancerzonymi do naszego kraju, w przypadku zagrożenia, drogi prowadzące przez granicę państwową muszą być jak najskuteczniej zablokowane dla ruchu takich pojazdów.
Punkt 2.
Aby te zapory były skuteczne w pierwszych godzinach zagrożenia, muszą być ustawione przed lub w tym samym czasie, gdy Grenzschutz jest rozmieszczany w strefie przygranicznej:
- Urzędy okręgowe,
- Organy leśne i celne
są rozpoczynane lub przeprowadzane.
Władze leśne zamykają drogi prowadzące przez lasy na granicy zgodnie ze specjalnymi instrukcjami,
graniczne urzędy celne również zamykają najważniejsze drogi bezpośrednio przy granicy zgodnie ze specjalnymi instrukcjami. Urzędy okręgowe są odpowiedzialne za zarządzenie innych niezbędnych zapór.
Powiatowe władze budowlane, gminy lub firmy budowlane są do dyspozycji władz powiatowych w celu przeprowadzenia prac.
Punkt 3.
Biorąc pod uwagę sytuację wojenną i wojskowe środki obronne, które zostaną wdrożone później, zapory powinny mieć albo charakter przejściowy - Przypadek I, "Ograniczona wolność od przeszkód", albo mieć trwały efekt - Przypadek II, "Pełna wolność od przeszkód".
Punkt 4.
Instrukcje dotyczące realizacji zamknięć zlecane przez Urzędy okręgowe [Bezirksämter] Ministerstwo Spraw Wewnętrznych [Staatsministerium des Innern] wydaje za pośrednictwem starostw powiatowych [Kreisregierungen ] do urzędów okręgowych ze słowem kluczowym podanym telefonicznie:ręgowych [Bezirksämter] ze słowem kluczowym podanym telefonicznie:
"Blokada drogi przypadek I lub przypadek II".
Kluczowe znaczenie ma jak najszybsza realizacja poleceń.
"Przygotowania" rozpoczynają się natychmiast po otrzymaniu Planu blokady [Sperrplanes].
Punkt 5.
"Przygotowanie blokady drogi" obejmuje następujące prace:
(a) poinformowanie organów odpowiedzialnych za przeprowadzenie blokady drogi (Powiatowy urząd budowlany [Bezirksbaubehörde], Burmistrz [Bürgermeister] itp.);
b) przygotowanie belek, zapewnienie pojazdów załadowanych kamieniami w pobliżu miejsca blokady drogi w celu tymczasowego zablokowania drogi przez gminy;
c) Instalowanie komór minowych w filarach mostowych przez Okręgowy urząd budowlany [Bez. Baubehörde ] lub firmy budowlane itp.
Punkt 6.
Za zapory tymczasowe można uznać następujące elementy - Przypadek I
a) Blokady drogowe:
Rzuty drzew w poprzek drogi o długości co najmniej 25 metrów z drzewami o średnicy pnia co najmniej 30 cm, ściętymi około 1,5 metra nad ziemią w takim stopniu, aby można je było przewrócić, a nie całkowicie ściętymi.
Przeplatanie drzew mocnym drutem zwiększa efekt (patrz rysunek).
b) Zapory z belek lub pni drzew (Załącznik 2, Rys. la- lc) lub z pojazdów załadowanych kamieniami, z których zdjęto lub rozbito koła (Załącznik 2, Rysunki 2a i 2b). Ta ostatnia bariera jest szczególnie skuteczna i szybka w budowie.
Punkt 7.
W przypadku II, oprócz tymczasowych zapór przewidzianych w przypadku I, drogi w pobliżu granicy, po których mogą poruszać się pojazdy opancerzone, mają być również zablokowane rowami: wykopanymi po przekątnej lub w poprzek drogi, o głębokości 0,60 m, szerokości 1 m, niewidocznymi za pomocą łat lub desek z ułożoną na nich nawierzchnią (żwir itp.).
Przewidziane jeszcze w przypadku II rozległe przerwania, jak niszczenie obiektów inżynieryjnych, tamowanie itp. wykonują saperzy i oddziały budowlane Grenzschutzu. Prace te można przyspieszyć, jeśli Starostwo rozpocznie je przed przybyciem oddziałów graicznych (zerwanie pomostu mostu, rozpoczęcie wykopów, zakładanie komór minowych, tamowanie cieków wodnych itp.)
Punkt 8.
Zapory służą tylko wtedy, gdy nie można ich ominąć. Im później zostaną odkryte przez zbliżającego się wroga, tym korzystniejszy będzie ich efekt. Dlatego też umieszcza się je na zakrętach, za narożnikami murów i przy wjazdach do wiosek. Im więcej barier znajduje się na drodze, tym większy jest ich efekt, dlatego też często konieczne jest umieszczenie kilku barier jedna za drugą.
Bariery dla przypadku I muszą być umieszczone w taki sposób, aby nie utrudniały pracy przeznaczonej dla przypadku II, tj. z tyłu pracy dla przypadku II, np. na tylnym końcu mostów, na końcu wiosek itp.
Punkt 9.
Załączony plan blokad - Załącznik 1 - zawiera informacje o tym, gdzie i w jaki sposób należy ustawić lub przygotować blokady w Przypadku I lub Przypadku II.
Punkt 10.
Gdy tylko Grenzschutz jest gotowy do pracy, przejmuje zarządzanie pracami blokującymi. Cały personel pracujący w miejscach pracy kontynuuje pracę do czasu, aż odpowiedzialny dowódca pułku piechoty Grenzschutzu ma ich do swojej dyspozycji. Są oni rekrutowani do oddziałów granicznych, kontynuują pracę za wynagrodzeniem lub są zwalniani.
Jeśli wśród zatrudnionych są osoby, które otrzymały pismo zapraszające do wstąpienia do oddziału, to po zastąpieniu w miejscu pracy zgłaszają się do punktu zbiórki ochotników. Osoby "niedostępne" muszą jak najszybciej poinformować punkt spotkań ochotników [Freiwilligen-Treffpunkt] o swojej niedostępności, podając powód. Jednostka organizacyjna decyduje, czy dana osoba jest niedostępna.
Data przejęcia kierownictwa nad pracami zostanie przekazana do Urzędu okręgowego przez odpowiedzialnego dowódcę pułku piechoty Grenzschutzu.
Punkt 11.
Urzędy okręgowe pokrywają koszty wynikające z prac blokujących z góry, a następnie zgłaszają je do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych za pośrednictwem Starostwa wraz z dowodami zapłaty.
Punkt 12.
Urząd okręgowy kontaktuje się z właściwym kierownictwem Grenzschutzu w .............. z zapytaniami dotyczącymi środków blokujących przed po ustanowieniu kierownictwa Grenzschutzu, do właściwego dowódcy pułku piechoty Grenzschutzu w ............
Instrukcja dla wdrażania barier granicznych.
Załącznik 1: Plan blokady z mapą 1: 100 000.
Załącznik 2: Szkice obrazkowe.
Punkt 1.
W celu utrudnienia niespodziewanego wtargnięcia wojsk z pojazdami opancerzonymi do naszego kraju, w przypadku zagrożenia, drogi prowadzące przez granicę państwową muszą być jak najskuteczniej zablokowane dla ruchu takich pojazdów.
Punkt 2.
Aby te zapory były skuteczne w pierwszych godzinach zagrożenia, muszą być ustawione przed lub w tym samym czasie, gdy Grenzschutz jest rozmieszczany w strefie przygranicznej:
- Urzędy okręgowe,
- Organy leśne i celne
są rozpoczynane lub przeprowadzane.
Władze leśne zamykają drogi prowadzące przez lasy na granicy zgodnie ze specjalnymi instrukcjami,
graniczne urzędy celne również zamykają najważniejsze drogi bezpośrednio przy granicy zgodnie ze specjalnymi instrukcjami. Urzędy okręgowe są odpowiedzialne za zarządzenie innych niezbędnych zapór.
Powiatowe władze budowlane, gminy lub firmy budowlane są do dyspozycji władz powiatowych w celu przeprowadzenia prac.
Punkt 3.
Biorąc pod uwagę sytuację wojenną i wojskowe środki obronne, które zostaną wdrożone później, zapory powinny mieć albo charakter przejściowy - Przypadek I, "Ograniczona wolność od przeszkód", albo mieć trwały efekt - Przypadek II, "Pełna wolność od przeszkód".
Punkt 4.
Instrukcje dotyczące realizacji zamknięć zlecane przez Urzędy okręgowe [Bezirksämter] Ministerstwo Spraw Wewnętrznych [Staatsministerium des Innern] wydaje za pośrednictwem starostw powiatowych [Kreisregierungen ] do urzędów okręgowych ze słowem kluczowym podanym telefonicznie:ręgowych [Bezirksämter] ze słowem kluczowym podanym telefonicznie:
"Blokada drogi przypadek I lub przypadek II".
Kluczowe znaczenie ma jak najszybsza realizacja poleceń.
"Przygotowania" rozpoczynają się natychmiast po otrzymaniu Planu blokady [Sperrplanes].
Punkt 5.
"Przygotowanie blokady drogi" obejmuje następujące prace:
(a) poinformowanie organów odpowiedzialnych za przeprowadzenie blokady drogi (Powiatowy urząd budowlany [Bezirksbaubehörde], Burmistrz [Bürgermeister] itp.);
b) przygotowanie belek, zapewnienie pojazdów załadowanych kamieniami w pobliżu miejsca blokady drogi w celu tymczasowego zablokowania drogi przez gminy;
c) Instalowanie komór minowych w filarach mostowych przez Okręgowy urząd budowlany [Bez. Baubehörde ] lub firmy budowlane itp.
Punkt 6.
Za zapory tymczasowe można uznać następujące elementy - Przypadek I
a) Blokady drogowe:
Rzuty drzew w poprzek drogi o długości co najmniej 25 metrów z drzewami o średnicy pnia co najmniej 30 cm, ściętymi około 1,5 metra nad ziemią w takim stopniu, aby można je było przewrócić, a nie całkowicie ściętymi.
Przeplatanie drzew mocnym drutem zwiększa efekt (patrz rysunek).
![[zapora]](images/powis130.jpg) |
Punkt 7.
W przypadku II, oprócz tymczasowych zapór przewidzianych w przypadku I, drogi w pobliżu granicy, po których mogą poruszać się pojazdy opancerzone, mają być również zablokowane rowami: wykopanymi po przekątnej lub w poprzek drogi, o głębokości 0,60 m, szerokości 1 m, niewidocznymi za pomocą łat lub desek z ułożoną na nich nawierzchnią (żwir itp.).
Przewidziane jeszcze w przypadku II rozległe przerwania, jak niszczenie obiektów inżynieryjnych, tamowanie itp. wykonują saperzy i oddziały budowlane Grenzschutzu. Prace te można przyspieszyć, jeśli Starostwo rozpocznie je przed przybyciem oddziałów graicznych (zerwanie pomostu mostu, rozpoczęcie wykopów, zakładanie komór minowych, tamowanie cieków wodnych itp.)
Punkt 8.
Zapory służą tylko wtedy, gdy nie można ich ominąć. Im później zostaną odkryte przez zbliżającego się wroga, tym korzystniejszy będzie ich efekt. Dlatego też umieszcza się je na zakrętach, za narożnikami murów i przy wjazdach do wiosek. Im więcej barier znajduje się na drodze, tym większy jest ich efekt, dlatego też często konieczne jest umieszczenie kilku barier jedna za drugą.
Bariery dla przypadku I muszą być umieszczone w taki sposób, aby nie utrudniały pracy przeznaczonej dla przypadku II, tj. z tyłu pracy dla przypadku II, np. na tylnym końcu mostów, na końcu wiosek itp.
Punkt 9.
Załączony plan blokad - Załącznik 1 - zawiera informacje o tym, gdzie i w jaki sposób należy ustawić lub przygotować blokady w Przypadku I lub Przypadku II.
Punkt 10.
Gdy tylko Grenzschutz jest gotowy do pracy, przejmuje zarządzanie pracami blokującymi. Cały personel pracujący w miejscach pracy kontynuuje pracę do czasu, aż odpowiedzialny dowódca pułku piechoty Grenzschutzu ma ich do swojej dyspozycji. Są oni rekrutowani do oddziałów granicznych, kontynuują pracę za wynagrodzeniem lub są zwalniani.
Jeśli wśród zatrudnionych są osoby, które otrzymały pismo zapraszające do wstąpienia do oddziału, to po zastąpieniu w miejscu pracy zgłaszają się do punktu zbiórki ochotników. Osoby "niedostępne" muszą jak najszybciej poinformować punkt spotkań ochotników [Freiwilligen-Treffpunkt] o swojej niedostępności, podając powód. Jednostka organizacyjna decyduje, czy dana osoba jest niedostępna.
Data przejęcia kierownictwa nad pracami zostanie przekazana do Urzędu okręgowego przez odpowiedzialnego dowódcę pułku piechoty Grenzschutzu.
Punkt 11.
Urzędy okręgowe pokrywają koszty wynikające z prac blokujących z góry, a następnie zgłaszają je do Ministerstwa Spraw Wewnętrznych za pośrednictwem Starostwa wraz z dowodami zapłaty.
Punkt 12.
Urząd okręgowy kontaktuje się z właściwym kierownictwem Grenzschutzu w .............. z zapytaniami dotyczącymi środków blokujących przed po ustanowieniu kierownictwa Grenzschutzu, do właściwego dowódcy pułku piechoty Grenzschutzu w ............
![[zapora]](images/powis131.jpg) |
Poniższy artykuł zamieszczony został w dwóch częściach w tygodniku "Militär-Wochenblatt" nr 6 z 11.08.1933 i nr 7 z 18.08.1933.
Artykuł analizuje metody tworzenia i usuwania blokad drogowych, koncentrując się na przeszkodach wgłębnych. Omawia niszczenie mostów przez wysadzanie lub spalanie, podając szacunkowe czasy i porównując je z czasem potrzebnym na odbudowę, który jest znacznie dłuższy. Porusza także kwestię blokad z powalonych drzew, których skuteczność zwiększa zaminowanie i skażenie, a czas usuwania jest wielokrotnie dłuższy niż tworzenia, nawet przy użyciu pił motorowych. Autor opisuje również tworzenie rowów poprzecznych i lejów po wysadzeniach, wskazując na czasochłonność ich usuwania, zwłaszcza po zaminowaniu lub skażeniu. Podkreśla, że czas potrzebny na usunięcie blokady jest generalnie znacznie dłuższy niż na jej stworzenie, a dodatkowe utrudnienia, jak skierowanie wody do lejów, mogą ten czas jeszcze wydłużyć.
Autor omawia również niszczenie dróg nieutwardzonych przez zaoranie, co jest szybkie w wykonaniu, ale czasochłonne w naprawie. Niszczenie dróg bitych, ręczne lub maszynowe, również jest analizowane pod kątem potrzebnego czasu i zasobów, przy czym całkowita odbudowa zniszczonej drogi jest bardzo kosztowna i czasochłonna. Artykuł kończy się tabelarycznym zestawieniem czasów potrzebnych na tworzenie i usuwanie różnych typów zapór, podkreślając, że zapory drogowe muszą uniemożliwiać ich obejście, a przeciw piechocie skuteczne są głównie wysadzone mosty, miny samoczynne i zapory z drzew.
Artykuł analizuje metody tworzenia i usuwania blokad drogowych, koncentrując się na przeszkodach wgłębnych. Omawia niszczenie mostów przez wysadzanie lub spalanie, podając szacunkowe czasy i porównując je z czasem potrzebnym na odbudowę, który jest znacznie dłuższy. Porusza także kwestię blokad z powalonych drzew, których skuteczność zwiększa zaminowanie i skażenie, a czas usuwania jest wielokrotnie dłuższy niż tworzenia, nawet przy użyciu pił motorowych. Autor opisuje również tworzenie rowów poprzecznych i lejów po wysadzeniach, wskazując na czasochłonność ich usuwania, zwłaszcza po zaminowaniu lub skażeniu. Podkreśla, że czas potrzebny na usunięcie blokady jest generalnie znacznie dłuższy niż na jej stworzenie, a dodatkowe utrudnienia, jak skierowanie wody do lejów, mogą ten czas jeszcze wydłużyć.
Autor omawia również niszczenie dróg nieutwardzonych przez zaoranie, co jest szybkie w wykonaniu, ale czasochłonne w naprawie. Niszczenie dróg bitych, ręczne lub maszynowe, również jest analizowane pod kątem potrzebnego czasu i zasobów, przy czym całkowita odbudowa zniszczonej drogi jest bardzo kosztowna i czasochłonna. Artykuł kończy się tabelarycznym zestawieniem czasów potrzebnych na tworzenie i usuwanie różnych typów zapór, podkreślając, że zapory drogowe muszą uniemożliwiać ich obejście, a przeciw piechocie skuteczne są głównie wysadzone mosty, miny samoczynne i zapory z drzew.
Tworzenie i usuwanie blokad drogowych
Omówienie tematu ograniczy się do blokad dróg - zazwyczaj wykonywanych na większą głębokość - pomijając blokady w otwartym terenie. Ponieważ pokonywanie tych przeszkód bojowych, zakładanych na dużej szerokości, wymaga zwykle tylko tworzenia luk lub przejść, nie jest możliwe porównanie czasów potrzebnych na ich utworzenie i usunięcie.
Tam, gdzie na drogach występują konstrukcje inżynieryjne (mosty), ich zniszczenie jest oczywiście pierwszym rozważanym środkiem blokowania. Ze względu na to, że większość tych konstrukcji wykonana jest z kamienia, betonu lub stali, zniszczenie będzie musiało nastąpić głównie przez wysadzenie. Drewniane mosty mogą być niszczone przez spalenie, co pozostało w pamięci wszystkich uczestników wojny, którzy mieli z tym do czynienia. Czas potrzebny na zniszczenie mostów zmienia się naturalnie w zależności od konstrukcji, sytuacji taktycznej, warunków lokalnych, pory roku i dnia itp. Z doświadczenia można przyjąć jako ogólną wskazówkę, że do wysadzenia mostów murowanych na metr bieżący rozpiętości potrzeba - dla drewna: 2, stali: 3 i betonu: 5 roboczogodzin (jedna roboczogodzina = praca jednego człowieka przez godzinę). Do przygotowania mostów łukowych podczas odwrotu po bitwie pod Mons angielscy saperzy potrzebowali około 8-10 roboczogodzin na metr bieżący rozpiętości. Artykuł "Blokady" w "Militär-Wochenblatt" (nr 38 i 39/1930) podawał jako czas przygotowania do zniszczenia większego betonowego mostu drogowego przy użyciu wiertnic 6 godzin. Przyjmując średnią rozpiętość 30 m i wydajność pracy 50 ludzi, otrzymujemy 300 roboczogodzin/30 m = 10 na metr bieżący rozpiętości.
Czas przygotowania do wysadzenia waha się zatem w przybliżeniu między 2 a 10 roboczogodzin na metr bieżący rozpiętości i, co ciekawe, odpowiada zapotrzebowaniu na materiał wybuchowy w kg na metr bieżący rozpiętości: drewno: 2 do 4, mury i wypełnienia o 1/4 mniej, beton: 5 do 10 (przy ładunkach wierconych o 1/4 mniej).
Jak w tym kontekście wygląda czas potrzebny na usunięcie blokady, czyli na budowę mostu? Według Karbyszewa ("Wojna i Rewolucja", listopad 1930) obciążenie użytkowe na roboczogodzinę pionierów wynosi 7,5-10 ton, a przygotowanie i obróbka materiałów budowlanych, których waga wynosi od 0,1 do 0,3 tony na metr bieżący na tonę obciążenia użytkowego, wymaga 8 roboczogodzin na metr bieżący na tonę obciążenia użytkowego.
Zastosowanie tych danych na przykładzie drewnianego mostu drogowego o długości 20 m i nośności 8 ton daje czas odbudowy wynoszący 1280 roboczogodzin na metr bieżący na tonę obciążenia użytkowego, co daje stosunek czasu około 1:30. Jeśli dodatkowo uwzględni się usunięcie blokady jako ogólną wskazówkę, wymagającą 1-2 plutonów strzeleckich (około 90 ludzi) i odcinków dojazdowych, co według ogólnej wskazówki zajmuje 1 dzień roboczy, to w sumie otrzymujemy około 2000 roboczogodzin. Oznacza to, że praca przy moście o rozpiętości około 30 m i nośności 90 ton daje stosunek czasu około 1:50.
Nieco mniej korzystny jest stosunek czasu, gdy drewniany most zostaje zniszczony przez spalenie. Z doświadczenia wynika, że przygotowanie do tego, stosując powyższy przykład, wymaga czterokrotnie więcej czasu, czyli 160 roboczogodzin. Na przykład dla stosunkowo małego mostu o długości 20 m potrzeba 40 pionierów, a do tego dochodzi jeszcze około 1 godziny na spalenie. Zapotrzebowanie na paliwo do spalenia wynosi około 0,5 tony drewna na most, co wymaga maksymalnie 40 kg materiału wybuchowego, czyli 25 kg na metr bieżący paliwa.
Na początku ostatniej wojny bardzo popularnym sposobem blokowania dróg było ścinanie dużych drzew przydrożnych na dłuższych odcinkach, tak aby leżały krzyżowo na drodze. Według Deguisé, ścinanie ręczne drzewa o średnicy 30 cm wymagało 45-60 minut roboczych (piły motorowe nie były wtedy jeszcze używane), więc wykonanie pracy - przy około 200 drzewach na 1 km - zajmowało około 200 roboczogodzin. Jednakże silna kompania pionierów usuwała taką blokadę w około 1 godzinę. Aby taka blokada była wystarczająco skuteczna, konieczne jest, aby ścinane drzewa pozostawały częściowo przyczepione do pnia, oraz aby umieszczono w niej miny lub przynajmniej liczne ładunki odstraszające. Karbyszew dodaje: "Blokada drzewna wzmocniona minami musi być bezwzględnie skażona substancjami trującymi."
Oczywiste jest, że tworzenie takiej blokady wymaga dość dużo czasu; z drugiej strony, zastosowanie wprowadzonych obecnie pił motorowych przynosi znaczną oszczędność czasu. Do przewracania drzew o średnicy 30 cm na dłuższym odcinku potrzeba na drzewo 20 minut roboczych, a do rozmieszczenia miny lub ładunku odstraszającego w zaporze około 60 minut roboczych. Dla blokady o głębokości 1 km daje to: około 200 drzew i około 10 metrów bieżących na minę lub ładunek odstraszający jednocześnie = 200 × 20 = 4000, a dla wszystkich min 60 × 60 = 3600, plus jeszcze 8000 minut roboczych na okablowanie (i ewentualne skażenie), co daje w sumie 300 roboczogodzin, czyli 80 pionierów wykonałoby pracę w około 4 godziny.
Do usunięcia blokady tego rodzaju, według testów przeprowadzonych w Rosji, potrzeba: na metr bieżący drogi 80 minut roboczych, czyli dla 1 km 80 000 = około 1300 roboczogodzin. Daje to stosunek czasu około 1:4. Według rosyjskiego poglądu, rozrywanie zapór wszelkiego rodzaju najlepiej przeprowadzać za pomocą opancerzonych i gazoszczelnych min specjalnych.
Zawsze możliwym do zastosowania i możliwym do wykonania nawet przez niezbyt wyszkolone siły sposobem blokowania dróg jest tworzenie poprzecznych rowów o stromych ścianach, o wymiarach około 3 m szerokości i 1,5 m głębokości (polskie przepisy dotyczące wzmacniania terenu podają 2,5 m). Przy skarpach o nachyleniu 1:3 daje to wydajność ziemną około 4 m3 na metr bieżący rowu, czyli dla drogi o szerokości 8 m - 32 m3. Jeśli do kopania przydzieli się 16 ludzi - po 8 z każdej strony - to na każdego pracownika przypada w ciągu 6 godzin około 2 m3 do wykopania. Daje to dla takiego rowu wydajność pracy około 100 roboczogodzin. Należy zauważyć, że obliczenia te dotyczą tylko dróg utwardzonych i gruntu o stałej konsystencji; w lekkim gruncie grupa (13 ludzi) wykona pracę w 5 godzin. Według danych rosyjskich, szpadel pneumatyczny wykonuje w tym samym czasie pracę 13 ludzi, co oznacza, że 2 grupy pionierów lub 1 grupa strzelecka przy użyciu szpadla pneumatycznego mogłaby wykonać powyższą pracę w dwóch miejscach w tym samym czasie, czyli w ciągu jednego dnia wykopać drogę w dwóch miejscach.
Usunięcie takich przeszkód staje się bardzo kosztowne dopiero po ich skażeniu minami lub substancjami chemicznymi, co nie zajmuje znaczącego czasu, oraz po usunięciu ewentualnej nawierzchni drogowej (żwir, bruk) i wykopanej ziemi, co oczywiście musi być zorganizowane. Gdyby wykopana ziemia została ułożona na brzegach rowów w formie wałów, początkowo uniemożliwiłoby to użycie małych przepraw (szyn jezdnych); zasypanie wymagałoby wydajności co najmniej 1 m3 na człowieka na godzinę, czyli 32 m3 w 32 roboczogodzinach. Trzeba by jednak dostarczyć materiał z boku drogi i zastąpić usuniętą twardą nawierzchnię deskami lub prowizorycznym pokryciem, co wymagałoby co najmniej czterokrotnego czasu (według rosyjskich danych: 1 grupa strzelecka = 1 dzień) = około 120 roboczogodzin. Jeśli doda się do tego jeszcze 40 roboczogodzin na wykrycie i usunięcie min oraz substancji chemicznych, to w sumie otrzymuje się około 160 roboczogodzin. Stosunek czasu tworzenia i pokonywania blokady wynosi około 100:160, czyli co najmniej 1:2, a przy mechanizacji prac - 1:4.
Podobną do rowów poprzecznych blokadę daje wysadzanie lejów. Zaletą jest tutaj, że nawierzchnia drogi i grunt są wyrzucane daleko przez samo wysadzenie, czyli usuwane. Utworzenie takiej blokady wymaga jednak, w przeciwieństwie do poprzedniej, specjalnie wyszkolonych sił roboczych i szczególnie dużych ilości materiału wybuchowego, co wynika z poniższego. Droga o szerokości 8 m z podwójnym pasem ruchu, głębokością 4,5 m i promieniem działania ładunków 4,5 m, umieszczonych na głębokości 3 m pod powierzchnią drogi; średnica leja wynosi tylko 5 m, a wyrzucona masa ziemi około 3 × 10 = 30 m3. Decydujące znaczenie ma to, jaki materiał wybuchowy i środki amunicyjne są dostępne. Należy zauważyć, że można użyć prochu. Do osadzenia lub drążenia małych sztolni w celu umieszczenia min potrzeba mniej więcej tyle samo czasu, czyli około 90 roboczogodzin; w pierwszym przypadku 9 ludzi może pracować jednocześnie w trzech zmianach. Jeśli nie ma wystarczającej ilości prochu, głęboki lej wymaga 70 kg, ale trzy płytsze leje tylko po 7 kg, a te mniejsze ilości można umieścić w komorach wykonanych za pomocą wiertnic ziemnych. W takim przypadku dochodzi oszczędność czasu na amunicję; wiercenie otworu o głębokości 2 m i średnicy około 25 cm wymaga tylko około 2 roboczogodzin, czyli trzy otwory to 6 zamiast 90! Z dodatkiem około 10 roboczogodzin na załadunek min, dla wysadzania lejów jako blokady drogowej otrzymuje się 15 lub 100 roboczogodzin.
Do usunięcia trzech małych lejów (o średnicy 5 m) według danych rosyjskich potrzeba 1 plutonu pionierów (około 50 ludzi) około 2 godzin, jeśli odpowiednie materiały wypełniające (drewno, kamienie itp.) są na miejscu. Dla dużych lejów (o średnicy 10 m) - odpowiednio do masy ziemi - potrzeba około 250 roboczogodzin. Czas ten dotyczy lejów z minami samoczynnymi i substancjami chemicznymi, gdy są wilgotne. W najgorszym przypadku stosunek czasu wynosi około 1:7,5, średnio więc około 1:6.
Należy zauważyć, że wcześniej utwardzona droga może zostać prowizorycznie przywrócona do użytku, ale odbudowa trwałej nawierzchni wymaga około ? do ? tony desek na metr bieżący (według gen. Normanda, "Revue du génie": na jezdnię 30 ton materiału i około 500 roboczogodzin).
Jeszcze trudniejszą do usunięcia przeszkodą może być blokada drogowa utworzona przez wysadzenie lejów, jeśli leje te odetną drogę od cieków wodnych za pomocą grodzy, a nagromadzona woda zostanie skierowana do leja lub lejów. Usunięcie (przeprawa) takiej blokady, według szacunków gen. Normanda, wymaga czterokrotnego do pięciokrotnego czasu w porównaniu do zwykłych potrzeb.
Tworzenie i usuwanie blokad drogowych II
OW odróżnieniu od min kraterowych, które silnie niszczą drogę, siła powstrzymująca lub opóźniająca małych, gęsto ułożonych pod nawierzchnią drogi min samoczynnych opiera się głównie na ich działaniu moralnym. Wymaga to starannego maskowania ułożenia, co znacznie utrudnia tworzenie takiej zapory, przynajmniej na drogach o nowoczesnych nawierzchniach (beton, asfalt, smoła). Trudności związane z całkowitym zamaskowaniem miejsc ułożenia można do pewnego stopnia zrekompensować przez pozorowanie (miny pozorne) lub przez rzucanie na pole minowe większych gałęzi lub słabych drzew, które same w sobie nie stanowią zapory, a jedynie służą do maskowania. W "Militär-Wochenblatt" nr 38/1930 znajdujemy informację, że do ułożenia miny lądowej w miękkim gruncie jeden człowiek potrzebuje nie więcej niż 5 minut. Zakładając, że ta informacja jest prawdziwa (uważam ją za zbyt optymistyczną - przyp. autora) i licząc czterokrotnie więcej czasu na ułożenie w twardej drodze, okazałoby się, że wspomniana w tym samym miejscu zapora drogowa wykonana przez grupę w ciągu 20 minut składałaby się z 8 min. Wydaje się to dość mało dla normalnej drogi o szerokości 8 m, chyba że na każdym pasie ruchu ułożono po 4 miny. Prawidłowe będzie jednak zakładanie zapór minowych na drogach nie w formie zamkniętych pól, lecz przez nieregularnie rozmieszczone na dużej głębokości miny. Zakładając, że na około 100 m drogi dwupasmowej ułoży się 24 miny i że na ułożenie każdej miny wraz z dobrym maskowaniem dwaj ludzie potrzebują 30 minut (to chyba minimum - przyp. autora), to taka zapora wymaga 1440 roboczogodzin, tzn. 1 grupa saperów potrzebuje na to 3 godziny. Należy zaznaczyć, że ten czas dotyczy szczególnie trudnych warunków (nowoczesne drogi o twardej nawierzchni). Biorąc pod uwagę średnią wartość między tymi dwoma czasami (20 minut i 3 godziny) dla ogólnego rozważenia, dochodzimy do czasu około 12 roboczogodzin na wykonanie drogowej zapory minowej.
Jak długo potrwa teraz neutralizacja lub pokonanie takiej zapory, trudno jest obliczyć. Zakładając jednak, że niezbędne środki zaradcze są zorganizowane i że natychmiast po wybuchu pierwszej miny zostanie wysłany patrol saperski składający się z 1 człowieka na metr szerokości drogi, i że potrzebują oni na przeszukanie każdego metra bieżącego drogi tylko ? minuty, to samo przeszukanie i zlokalizowanie min zajmie już 400 roboczogodzin. Miny można teraz albo ostrożnie odsłonić, podnieść i odłożyć na bok - co jest dość ryzykowną pracą - na co na każdą minę trzeba przeznaczyć co najmniej dwóch ludzi i 15 minut, czyli około 700 roboczogodzin na 23 miny, albo można je wysadzić za pomocą małych ładunków (granatów ręcznych); wtedy praca zostanie wykonana w ciągu kilku minut, ale na drodze powstanie 24 małych kraterów o głębokości około 0,75 m i średnicy 2 m, których usunięcie przez 24 ludzi z pewnością zajmie godzinę. W ten sposób dochodzimy do 1100 do 1900, średnio więc do 1500 roboczogodzin = 25 roboczogodzin, tzn. stosunek około 1:2, jak podaje również Karbyszew bez uzasadnienia obliczeniowego.
Skażenie minami można porównać ze skażeniem środkami bojowymi. Tutaj opieramy się jedynie na źródle rosyjskim. Karbyszew pisze: "Skażenie dróg itp. jest jedną z najłatwiejszych do wykonania i najskuteczniejszych zapór. Ogólnie rzecz biorąc, gęste stężenie 20 g nietrwałych środków bojowych na metr kwadratowy jest wymagane, a chemik wykonuje skażenie powierzchni 400 mkw. w ciągu 5 minut." Zgodnie z tym potrzebowałby na 100 metrów bieżących drogi o szerokości 8 m 10 minut i 16 kg środków bojowych. - Dalej: "Odkażanie wymaga na metr kwadratowy 0,5 kg podchlorynu wapnia, a chemik odkaża 100 mkw. w ciągu godziny." Zatem na 800 mkw. potrzeba 8 roboczogodzin = 480 (około 500) roboczogodzin i 400 kg podchlorynu wapnia. Stąd wynika stosunek czasowy 1:50 (i stosunek materiałowy 1:25). Karbyszew podsumowuje: "Prostota wykonania skażeń środkami bojowymi i trudności związane z odkażaniem przemawiają za szerokim stosowaniem tego środka w służbie zaporowej."
Na koniec należy rozważyć uszkadzanie i niszczenie dróg na długich odcinkach. Drogi nieutwardzone można uczynić nieprzejezdnymi dla dłuższego ruchu poprzez zaoranie na głębokość 30 do 40 cm. Rosyjski ciągnik Communard np. wykonuje pługiem sześcioskibowym w ciągu godziny pas o długości 1 km, szerokości 2 m i głębokości 0,3 m. Ponieważ do obsługi ciągnika potrzebny jest tylko jeden człowiek, zablokowanie drogi polnej o szerokości 4 m na głębokość 1 km przez zaoranie wymaga tylko 2 roboczogodzin. Droga według rosyjskich danych zostaje w ten sposób tak przekopana, że staje się nieprzejezdna nawet przy suchej pogodzie. Jeśli ta metoda nie ma być może takiego znaczenia dla warunków niemieckich, jakie przypisuje jej rosyjski autor, to z pewnością może być często z pożytkiem stosowana do blokowania dróg bocznych.
Usuwanie takiej zapory może polegać albo na utworzeniu drogi kolumnowej, pracy, na którą jako ogólną wskazówkę na kilometr można przyjąć 1 grupę saperów do ? plutonu/godzinę, tzn. średnio około 30 roboczogodzin, albo na przywróceniu zaoranej drogi, co za pomocą odpowiednich maszyn: brony wyrównującej i walca obsługiwanego przez dwóch ludzi można wykonać w ciągu około 5 dni, czyli w 80 roboczogodzin. W każdym przypadku czas usuwania zapory jest wielokrotnie dłuższy niż czas jej tworzenia. Według Karbyszewa zmechanizowany oddział budowy dróg może w ciągu 8 godzin zbudować 5 km drogi nieutwardzonej, ale należy zaznaczyć, że tylko z lekkim walcowaniem, a nie całkowitym utwardzeniem. Interesujące jest jego stwierdzenie, że "w walce z wrogą służbą zaporową budowa dróg kolumnowych i dróg nieutwardzonych stanie się codziennością".
Podobnie jak drogi polne, można również niszczyć drogi bite, albo ręcznie przez rozkopywanie kilofem, albo za pomocą maszyn. Pierwsza metoda jest wprawdzie pracochłonna, ale ma tę wielką zaletę, że może do niej być zatrudniony każdy niewykwalifikowany robotnik. Wykonywanie bruzd o głębokości około 5 cm wymaga na kilometr drogi dwupasmowej około 500 roboczogodzin, ciągłe rozkopywanie - podwójnego czasu; tzn. za pomocą oddziału robotniczego składającego się ze 125 ludzi można w ciągu 4 godzin rozkopać drogę w pięciu miejscach na długości 100 m tak, że ruch konny stanie się niemożliwy, a ruch motorowy możliwy tylko z największymi trudnościami. Z każdą godziną ruchu wojennego stan stawałby się coraz bardziej nie do zniesienia. Wspomniane właśnie niszczenie ręczne wchodzi w grę jednak tylko w przypadku dróg o nawierzchni tłuczniowej, takich o słabej obróbce powierzchniowej lub dróg brukowanych drobną kostką. W przypadku ciężkich, nowoczesnych nawierzchni, przede wszystkim dróg betonowych, wystarczającą wydajność pracy w krótkim czasie można osiągnąć tylko za pomocą maszyn do zrywania nawierzchni na sprężone powietrze.
Według rosyjskich przepisów całkowite zniszczenie twardej nawierzchni wraz z wygarnięciem tłucznia na kilometr wymaga 5-10-krotności wyżej wymienionego czasu, tzn. 2500 do 5000 roboczogodzin przy czystej pracy ręcznej.
Odpowiednie do tego, a więc nie betonowe i brukowane drogi, można również niszczyć za pomocą zrywarek drogowych tak, aby stały się nieprzejezdne dla dłuższego ruchu konnego i ciężarowego, przy czym zrywanie na krótszych odcinkach, często powtarzane na całej szerokości drogi, może następować, albo tak, że zrywarka porusza się po drodze liniami wężowymi na dużym odcinku. W pierwszej metodzie można - przy założeniu 3 ludzi do obsługi i 6 m szerokości drogi - dwukrotnie na 100 m zerwać nawierzchnię na głębokość około 40 cm w ciągu 3 roboczogodzin, tzn. 1 km w 15 roboczogodzin; w drugiej metodzie na kilometr potrzeba tylko 3 roboczogodzin.
Pobieżne naprawienie kilometra rozkopanej drogi bitej może być wykonane przez odpowiednio wyszkoloną i wyposażoną kompanię być może w ciągu 1 dnia = 1200 roboczogodzin, bez uczynienia jednak drogi przejezdną do stałego użytku. Na to potrzeba prawdopodobnie pięciokrotności tego czasu. Zniszczone drogi można przywrócić do użytku tylko poprzez całkowitą przebudowę. Na każdy kilometr przy najlepszej organizacji pracy potrzebna jest kompania drogowa (200 ludzi) na co najmniej 8 dni, czyli około 15 000 roboczogodzin i - co bardzo ważne - dostarczenie 500 do 1000 ton materiałów drogowych. Wszystkie uszkodzenia dróg ostatnio wymienionego rodzaju: zaoranie, rozkopanie, rozerwanie mają tę zaletę, że maskowanie min położonych na takich odcinkach nie sprawia trudności. Zestawienie czasów potrzebnych na wykonanie i usunięcie wymienionych zapór, które mogą być traktowane tylko jako bardzo ogólne wskazówki, przedstawia się następująco:
Nie wymaga chyba szczególnego podkreślenia, że zapory drogowe muszą być zakładane w takich miejscach, które uniemożliwiają opuszczenie drogi i obejście zapory. Przeciwko piechocie skuteczne są spośród wymienionych tylko wysadzone mosty, miny samoczynne i zapory z drzew.
Omówienie tematu ograniczy się do blokad dróg - zazwyczaj wykonywanych na większą głębokość - pomijając blokady w otwartym terenie. Ponieważ pokonywanie tych przeszkód bojowych, zakładanych na dużej szerokości, wymaga zwykle tylko tworzenia luk lub przejść, nie jest możliwe porównanie czasów potrzebnych na ich utworzenie i usunięcie.
Tam, gdzie na drogach występują konstrukcje inżynieryjne (mosty), ich zniszczenie jest oczywiście pierwszym rozważanym środkiem blokowania. Ze względu na to, że większość tych konstrukcji wykonana jest z kamienia, betonu lub stali, zniszczenie będzie musiało nastąpić głównie przez wysadzenie. Drewniane mosty mogą być niszczone przez spalenie, co pozostało w pamięci wszystkich uczestników wojny, którzy mieli z tym do czynienia. Czas potrzebny na zniszczenie mostów zmienia się naturalnie w zależności od konstrukcji, sytuacji taktycznej, warunków lokalnych, pory roku i dnia itp. Z doświadczenia można przyjąć jako ogólną wskazówkę, że do wysadzenia mostów murowanych na metr bieżący rozpiętości potrzeba - dla drewna: 2, stali: 3 i betonu: 5 roboczogodzin (jedna roboczogodzina = praca jednego człowieka przez godzinę). Do przygotowania mostów łukowych podczas odwrotu po bitwie pod Mons angielscy saperzy potrzebowali około 8-10 roboczogodzin na metr bieżący rozpiętości. Artykuł "Blokady" w "Militär-Wochenblatt" (nr 38 i 39/1930) podawał jako czas przygotowania do zniszczenia większego betonowego mostu drogowego przy użyciu wiertnic 6 godzin. Przyjmując średnią rozpiętość 30 m i wydajność pracy 50 ludzi, otrzymujemy 300 roboczogodzin/30 m = 10 na metr bieżący rozpiętości.
Czas przygotowania do wysadzenia waha się zatem w przybliżeniu między 2 a 10 roboczogodzin na metr bieżący rozpiętości i, co ciekawe, odpowiada zapotrzebowaniu na materiał wybuchowy w kg na metr bieżący rozpiętości: drewno: 2 do 4, mury i wypełnienia o 1/4 mniej, beton: 5 do 10 (przy ładunkach wierconych o 1/4 mniej).
Jak w tym kontekście wygląda czas potrzebny na usunięcie blokady, czyli na budowę mostu? Według Karbyszewa ("Wojna i Rewolucja", listopad 1930) obciążenie użytkowe na roboczogodzinę pionierów wynosi 7,5-10 ton, a przygotowanie i obróbka materiałów budowlanych, których waga wynosi od 0,1 do 0,3 tony na metr bieżący na tonę obciążenia użytkowego, wymaga 8 roboczogodzin na metr bieżący na tonę obciążenia użytkowego.
Zastosowanie tych danych na przykładzie drewnianego mostu drogowego o długości 20 m i nośności 8 ton daje czas odbudowy wynoszący 1280 roboczogodzin na metr bieżący na tonę obciążenia użytkowego, co daje stosunek czasu około 1:30. Jeśli dodatkowo uwzględni się usunięcie blokady jako ogólną wskazówkę, wymagającą 1-2 plutonów strzeleckich (około 90 ludzi) i odcinków dojazdowych, co według ogólnej wskazówki zajmuje 1 dzień roboczy, to w sumie otrzymujemy około 2000 roboczogodzin. Oznacza to, że praca przy moście o rozpiętości około 30 m i nośności 90 ton daje stosunek czasu około 1:50.
Nieco mniej korzystny jest stosunek czasu, gdy drewniany most zostaje zniszczony przez spalenie. Z doświadczenia wynika, że przygotowanie do tego, stosując powyższy przykład, wymaga czterokrotnie więcej czasu, czyli 160 roboczogodzin. Na przykład dla stosunkowo małego mostu o długości 20 m potrzeba 40 pionierów, a do tego dochodzi jeszcze około 1 godziny na spalenie. Zapotrzebowanie na paliwo do spalenia wynosi około 0,5 tony drewna na most, co wymaga maksymalnie 40 kg materiału wybuchowego, czyli 25 kg na metr bieżący paliwa.
Na początku ostatniej wojny bardzo popularnym sposobem blokowania dróg było ścinanie dużych drzew przydrożnych na dłuższych odcinkach, tak aby leżały krzyżowo na drodze. Według Deguisé, ścinanie ręczne drzewa o średnicy 30 cm wymagało 45-60 minut roboczych (piły motorowe nie były wtedy jeszcze używane), więc wykonanie pracy - przy około 200 drzewach na 1 km - zajmowało około 200 roboczogodzin. Jednakże silna kompania pionierów usuwała taką blokadę w około 1 godzinę. Aby taka blokada była wystarczająco skuteczna, konieczne jest, aby ścinane drzewa pozostawały częściowo przyczepione do pnia, oraz aby umieszczono w niej miny lub przynajmniej liczne ładunki odstraszające. Karbyszew dodaje: "Blokada drzewna wzmocniona minami musi być bezwzględnie skażona substancjami trującymi."
Oczywiste jest, że tworzenie takiej blokady wymaga dość dużo czasu; z drugiej strony, zastosowanie wprowadzonych obecnie pił motorowych przynosi znaczną oszczędność czasu. Do przewracania drzew o średnicy 30 cm na dłuższym odcinku potrzeba na drzewo 20 minut roboczych, a do rozmieszczenia miny lub ładunku odstraszającego w zaporze około 60 minut roboczych. Dla blokady o głębokości 1 km daje to: około 200 drzew i około 10 metrów bieżących na minę lub ładunek odstraszający jednocześnie = 200 × 20 = 4000, a dla wszystkich min 60 × 60 = 3600, plus jeszcze 8000 minut roboczych na okablowanie (i ewentualne skażenie), co daje w sumie 300 roboczogodzin, czyli 80 pionierów wykonałoby pracę w około 4 godziny.
Do usunięcia blokady tego rodzaju, według testów przeprowadzonych w Rosji, potrzeba: na metr bieżący drogi 80 minut roboczych, czyli dla 1 km 80 000 = około 1300 roboczogodzin. Daje to stosunek czasu około 1:4. Według rosyjskiego poglądu, rozrywanie zapór wszelkiego rodzaju najlepiej przeprowadzać za pomocą opancerzonych i gazoszczelnych min specjalnych.
Zawsze możliwym do zastosowania i możliwym do wykonania nawet przez niezbyt wyszkolone siły sposobem blokowania dróg jest tworzenie poprzecznych rowów o stromych ścianach, o wymiarach około 3 m szerokości i 1,5 m głębokości (polskie przepisy dotyczące wzmacniania terenu podają 2,5 m). Przy skarpach o nachyleniu 1:3 daje to wydajność ziemną około 4 m3 na metr bieżący rowu, czyli dla drogi o szerokości 8 m - 32 m3. Jeśli do kopania przydzieli się 16 ludzi - po 8 z każdej strony - to na każdego pracownika przypada w ciągu 6 godzin około 2 m3 do wykopania. Daje to dla takiego rowu wydajność pracy około 100 roboczogodzin. Należy zauważyć, że obliczenia te dotyczą tylko dróg utwardzonych i gruntu o stałej konsystencji; w lekkim gruncie grupa (13 ludzi) wykona pracę w 5 godzin. Według danych rosyjskich, szpadel pneumatyczny wykonuje w tym samym czasie pracę 13 ludzi, co oznacza, że 2 grupy pionierów lub 1 grupa strzelecka przy użyciu szpadla pneumatycznego mogłaby wykonać powyższą pracę w dwóch miejscach w tym samym czasie, czyli w ciągu jednego dnia wykopać drogę w dwóch miejscach.
Usunięcie takich przeszkód staje się bardzo kosztowne dopiero po ich skażeniu minami lub substancjami chemicznymi, co nie zajmuje znaczącego czasu, oraz po usunięciu ewentualnej nawierzchni drogowej (żwir, bruk) i wykopanej ziemi, co oczywiście musi być zorganizowane. Gdyby wykopana ziemia została ułożona na brzegach rowów w formie wałów, początkowo uniemożliwiłoby to użycie małych przepraw (szyn jezdnych); zasypanie wymagałoby wydajności co najmniej 1 m3 na człowieka na godzinę, czyli 32 m3 w 32 roboczogodzinach. Trzeba by jednak dostarczyć materiał z boku drogi i zastąpić usuniętą twardą nawierzchnię deskami lub prowizorycznym pokryciem, co wymagałoby co najmniej czterokrotnego czasu (według rosyjskich danych: 1 grupa strzelecka = 1 dzień) = około 120 roboczogodzin. Jeśli doda się do tego jeszcze 40 roboczogodzin na wykrycie i usunięcie min oraz substancji chemicznych, to w sumie otrzymuje się około 160 roboczogodzin. Stosunek czasu tworzenia i pokonywania blokady wynosi około 100:160, czyli co najmniej 1:2, a przy mechanizacji prac - 1:4.
Podobną do rowów poprzecznych blokadę daje wysadzanie lejów. Zaletą jest tutaj, że nawierzchnia drogi i grunt są wyrzucane daleko przez samo wysadzenie, czyli usuwane. Utworzenie takiej blokady wymaga jednak, w przeciwieństwie do poprzedniej, specjalnie wyszkolonych sił roboczych i szczególnie dużych ilości materiału wybuchowego, co wynika z poniższego. Droga o szerokości 8 m z podwójnym pasem ruchu, głębokością 4,5 m i promieniem działania ładunków 4,5 m, umieszczonych na głębokości 3 m pod powierzchnią drogi; średnica leja wynosi tylko 5 m, a wyrzucona masa ziemi około 3 × 10 = 30 m3. Decydujące znaczenie ma to, jaki materiał wybuchowy i środki amunicyjne są dostępne. Należy zauważyć, że można użyć prochu. Do osadzenia lub drążenia małych sztolni w celu umieszczenia min potrzeba mniej więcej tyle samo czasu, czyli około 90 roboczogodzin; w pierwszym przypadku 9 ludzi może pracować jednocześnie w trzech zmianach. Jeśli nie ma wystarczającej ilości prochu, głęboki lej wymaga 70 kg, ale trzy płytsze leje tylko po 7 kg, a te mniejsze ilości można umieścić w komorach wykonanych za pomocą wiertnic ziemnych. W takim przypadku dochodzi oszczędność czasu na amunicję; wiercenie otworu o głębokości 2 m i średnicy około 25 cm wymaga tylko około 2 roboczogodzin, czyli trzy otwory to 6 zamiast 90! Z dodatkiem około 10 roboczogodzin na załadunek min, dla wysadzania lejów jako blokady drogowej otrzymuje się 15 lub 100 roboczogodzin.
Do usunięcia trzech małych lejów (o średnicy 5 m) według danych rosyjskich potrzeba 1 plutonu pionierów (około 50 ludzi) około 2 godzin, jeśli odpowiednie materiały wypełniające (drewno, kamienie itp.) są na miejscu. Dla dużych lejów (o średnicy 10 m) - odpowiednio do masy ziemi - potrzeba około 250 roboczogodzin. Czas ten dotyczy lejów z minami samoczynnymi i substancjami chemicznymi, gdy są wilgotne. W najgorszym przypadku stosunek czasu wynosi około 1:7,5, średnio więc około 1:6.
Należy zauważyć, że wcześniej utwardzona droga może zostać prowizorycznie przywrócona do użytku, ale odbudowa trwałej nawierzchni wymaga około ? do ? tony desek na metr bieżący (według gen. Normanda, "Revue du génie": na jezdnię 30 ton materiału i około 500 roboczogodzin).
Jeszcze trudniejszą do usunięcia przeszkodą może być blokada drogowa utworzona przez wysadzenie lejów, jeśli leje te odetną drogę od cieków wodnych za pomocą grodzy, a nagromadzona woda zostanie skierowana do leja lub lejów. Usunięcie (przeprawa) takiej blokady, według szacunków gen. Normanda, wymaga czterokrotnego do pięciokrotnego czasu w porównaniu do zwykłych potrzeb.
Tworzenie i usuwanie blokad drogowych II
OW odróżnieniu od min kraterowych, które silnie niszczą drogę, siła powstrzymująca lub opóźniająca małych, gęsto ułożonych pod nawierzchnią drogi min samoczynnych opiera się głównie na ich działaniu moralnym. Wymaga to starannego maskowania ułożenia, co znacznie utrudnia tworzenie takiej zapory, przynajmniej na drogach o nowoczesnych nawierzchniach (beton, asfalt, smoła). Trudności związane z całkowitym zamaskowaniem miejsc ułożenia można do pewnego stopnia zrekompensować przez pozorowanie (miny pozorne) lub przez rzucanie na pole minowe większych gałęzi lub słabych drzew, które same w sobie nie stanowią zapory, a jedynie służą do maskowania. W "Militär-Wochenblatt" nr 38/1930 znajdujemy informację, że do ułożenia miny lądowej w miękkim gruncie jeden człowiek potrzebuje nie więcej niż 5 minut. Zakładając, że ta informacja jest prawdziwa (uważam ją za zbyt optymistyczną - przyp. autora) i licząc czterokrotnie więcej czasu na ułożenie w twardej drodze, okazałoby się, że wspomniana w tym samym miejscu zapora drogowa wykonana przez grupę w ciągu 20 minut składałaby się z 8 min. Wydaje się to dość mało dla normalnej drogi o szerokości 8 m, chyba że na każdym pasie ruchu ułożono po 4 miny. Prawidłowe będzie jednak zakładanie zapór minowych na drogach nie w formie zamkniętych pól, lecz przez nieregularnie rozmieszczone na dużej głębokości miny. Zakładając, że na około 100 m drogi dwupasmowej ułoży się 24 miny i że na ułożenie każdej miny wraz z dobrym maskowaniem dwaj ludzie potrzebują 30 minut (to chyba minimum - przyp. autora), to taka zapora wymaga 1440 roboczogodzin, tzn. 1 grupa saperów potrzebuje na to 3 godziny. Należy zaznaczyć, że ten czas dotyczy szczególnie trudnych warunków (nowoczesne drogi o twardej nawierzchni). Biorąc pod uwagę średnią wartość między tymi dwoma czasami (20 minut i 3 godziny) dla ogólnego rozważenia, dochodzimy do czasu około 12 roboczogodzin na wykonanie drogowej zapory minowej.
Jak długo potrwa teraz neutralizacja lub pokonanie takiej zapory, trudno jest obliczyć. Zakładając jednak, że niezbędne środki zaradcze są zorganizowane i że natychmiast po wybuchu pierwszej miny zostanie wysłany patrol saperski składający się z 1 człowieka na metr szerokości drogi, i że potrzebują oni na przeszukanie każdego metra bieżącego drogi tylko ? minuty, to samo przeszukanie i zlokalizowanie min zajmie już 400 roboczogodzin. Miny można teraz albo ostrożnie odsłonić, podnieść i odłożyć na bok - co jest dość ryzykowną pracą - na co na każdą minę trzeba przeznaczyć co najmniej dwóch ludzi i 15 minut, czyli około 700 roboczogodzin na 23 miny, albo można je wysadzić za pomocą małych ładunków (granatów ręcznych); wtedy praca zostanie wykonana w ciągu kilku minut, ale na drodze powstanie 24 małych kraterów o głębokości około 0,75 m i średnicy 2 m, których usunięcie przez 24 ludzi z pewnością zajmie godzinę. W ten sposób dochodzimy do 1100 do 1900, średnio więc do 1500 roboczogodzin = 25 roboczogodzin, tzn. stosunek około 1:2, jak podaje również Karbyszew bez uzasadnienia obliczeniowego.
Skażenie minami można porównać ze skażeniem środkami bojowymi. Tutaj opieramy się jedynie na źródle rosyjskim. Karbyszew pisze: "Skażenie dróg itp. jest jedną z najłatwiejszych do wykonania i najskuteczniejszych zapór. Ogólnie rzecz biorąc, gęste stężenie 20 g nietrwałych środków bojowych na metr kwadratowy jest wymagane, a chemik wykonuje skażenie powierzchni 400 mkw. w ciągu 5 minut." Zgodnie z tym potrzebowałby na 100 metrów bieżących drogi o szerokości 8 m 10 minut i 16 kg środków bojowych. - Dalej: "Odkażanie wymaga na metr kwadratowy 0,5 kg podchlorynu wapnia, a chemik odkaża 100 mkw. w ciągu godziny." Zatem na 800 mkw. potrzeba 8 roboczogodzin = 480 (około 500) roboczogodzin i 400 kg podchlorynu wapnia. Stąd wynika stosunek czasowy 1:50 (i stosunek materiałowy 1:25). Karbyszew podsumowuje: "Prostota wykonania skażeń środkami bojowymi i trudności związane z odkażaniem przemawiają za szerokim stosowaniem tego środka w służbie zaporowej."
Na koniec należy rozważyć uszkadzanie i niszczenie dróg na długich odcinkach. Drogi nieutwardzone można uczynić nieprzejezdnymi dla dłuższego ruchu poprzez zaoranie na głębokość 30 do 40 cm. Rosyjski ciągnik Communard np. wykonuje pługiem sześcioskibowym w ciągu godziny pas o długości 1 km, szerokości 2 m i głębokości 0,3 m. Ponieważ do obsługi ciągnika potrzebny jest tylko jeden człowiek, zablokowanie drogi polnej o szerokości 4 m na głębokość 1 km przez zaoranie wymaga tylko 2 roboczogodzin. Droga według rosyjskich danych zostaje w ten sposób tak przekopana, że staje się nieprzejezdna nawet przy suchej pogodzie. Jeśli ta metoda nie ma być może takiego znaczenia dla warunków niemieckich, jakie przypisuje jej rosyjski autor, to z pewnością może być często z pożytkiem stosowana do blokowania dróg bocznych.
Usuwanie takiej zapory może polegać albo na utworzeniu drogi kolumnowej, pracy, na którą jako ogólną wskazówkę na kilometr można przyjąć 1 grupę saperów do ? plutonu/godzinę, tzn. średnio około 30 roboczogodzin, albo na przywróceniu zaoranej drogi, co za pomocą odpowiednich maszyn: brony wyrównującej i walca obsługiwanego przez dwóch ludzi można wykonać w ciągu około 5 dni, czyli w 80 roboczogodzin. W każdym przypadku czas usuwania zapory jest wielokrotnie dłuższy niż czas jej tworzenia. Według Karbyszewa zmechanizowany oddział budowy dróg może w ciągu 8 godzin zbudować 5 km drogi nieutwardzonej, ale należy zaznaczyć, że tylko z lekkim walcowaniem, a nie całkowitym utwardzeniem. Interesujące jest jego stwierdzenie, że "w walce z wrogą służbą zaporową budowa dróg kolumnowych i dróg nieutwardzonych stanie się codziennością".
Podobnie jak drogi polne, można również niszczyć drogi bite, albo ręcznie przez rozkopywanie kilofem, albo za pomocą maszyn. Pierwsza metoda jest wprawdzie pracochłonna, ale ma tę wielką zaletę, że może do niej być zatrudniony każdy niewykwalifikowany robotnik. Wykonywanie bruzd o głębokości około 5 cm wymaga na kilometr drogi dwupasmowej około 500 roboczogodzin, ciągłe rozkopywanie - podwójnego czasu; tzn. za pomocą oddziału robotniczego składającego się ze 125 ludzi można w ciągu 4 godzin rozkopać drogę w pięciu miejscach na długości 100 m tak, że ruch konny stanie się niemożliwy, a ruch motorowy możliwy tylko z największymi trudnościami. Z każdą godziną ruchu wojennego stan stawałby się coraz bardziej nie do zniesienia. Wspomniane właśnie niszczenie ręczne wchodzi w grę jednak tylko w przypadku dróg o nawierzchni tłuczniowej, takich o słabej obróbce powierzchniowej lub dróg brukowanych drobną kostką. W przypadku ciężkich, nowoczesnych nawierzchni, przede wszystkim dróg betonowych, wystarczającą wydajność pracy w krótkim czasie można osiągnąć tylko za pomocą maszyn do zrywania nawierzchni na sprężone powietrze.
Według rosyjskich przepisów całkowite zniszczenie twardej nawierzchni wraz z wygarnięciem tłucznia na kilometr wymaga 5-10-krotności wyżej wymienionego czasu, tzn. 2500 do 5000 roboczogodzin przy czystej pracy ręcznej.
Odpowiednie do tego, a więc nie betonowe i brukowane drogi, można również niszczyć za pomocą zrywarek drogowych tak, aby stały się nieprzejezdne dla dłuższego ruchu konnego i ciężarowego, przy czym zrywanie na krótszych odcinkach, często powtarzane na całej szerokości drogi, może następować, albo tak, że zrywarka porusza się po drodze liniami wężowymi na dużym odcinku. W pierwszej metodzie można - przy założeniu 3 ludzi do obsługi i 6 m szerokości drogi - dwukrotnie na 100 m zerwać nawierzchnię na głębokość około 40 cm w ciągu 3 roboczogodzin, tzn. 1 km w 15 roboczogodzin; w drugiej metodzie na kilometr potrzeba tylko 3 roboczogodzin.
Pobieżne naprawienie kilometra rozkopanej drogi bitej może być wykonane przez odpowiednio wyszkoloną i wyposażoną kompanię być może w ciągu 1 dnia = 1200 roboczogodzin, bez uczynienia jednak drogi przejezdną do stałego użytku. Na to potrzeba prawdopodobnie pięciokrotności tego czasu. Zniszczone drogi można przywrócić do użytku tylko poprzez całkowitą przebudowę. Na każdy kilometr przy najlepszej organizacji pracy potrzebna jest kompania drogowa (200 ludzi) na co najmniej 8 dni, czyli około 15 000 roboczogodzin i - co bardzo ważne - dostarczenie 500 do 1000 ton materiałów drogowych. Wszystkie uszkodzenia dróg ostatnio wymienionego rodzaju: zaoranie, rozkopanie, rozerwanie mają tę zaletę, że maskowanie min położonych na takich odcinkach nie sprawia trudności. Zestawienie czasów potrzebnych na wykonanie i usunięcie wymienionych zapór, które mogą być traktowane tylko jako bardzo ogólne wskazówki, przedstawia się następująco:
| Rodzaj i zakres zapory | Roboczogodziny na wykonanie | Roboczogodziny na usunięcie | Stosunek czasowy |
| Miny samoczynne; 3 grupy po 8 na 1 km | 12 | 25 | min. 1 : 2 |
| Rowy poprzeczne (10 na 1 km) | 800 | 1600 | 1 : 2 |
| Wykopywanie bruzd w drodze na 1 km | 500 | 1200 | 1 : 2,5 |
| Skażona zapora z drzew (1 km) | 300 | 1300 | około 1 : 4 |
| Wysadzenia kraterów: | |||
| 10 dużych/km (1 km) | 1000 | średnio 500 | średnio 1 : 5 |
| 30 dużych/km (1 km) | 150 | 1000 | |
| Całkowite rozkopanie drogi ręcznie | 2500 | 15000 | 1 : 6 |
| Zaoranie dróg polnych/km | 2 | średnio 30 | 1 : 15 |
| Zniszczenie drogi za pomocą zrywarki/km | 15 | 15000 | 1 : 1000 |
| Wysadzanie mostówZniszczenie drogi za pomocą zrywarki/km | różnie w zależności od konstrukcji | 1 : ? |
Nie wymaga chyba szczególnego podkreślenia, że zapory drogowe muszą być zakładane w takich miejscach, które uniemożliwiają opuszczenie drogi i obejście zapory. Przeciwko piechocie skuteczne są spośród wymienionych tylko wysadzone mosty, miny samoczynne i zapory z drzew.
Heeresdienststelle 6, Sperrdienstgruppe Nr.244/37 g.K. -39-, Regensburg, dnia 10.2.37.
Instrukcje dotyczące blokad dla społeczności lokalnej
Załącznik 2
Instrukcja wykonania zapór (z załączonym szkicem)
1) Barykady z wozów [Wagensperren]: W tym celu kilka wozów załadowanych kamieniami lub ziemią jest ustawianych w poprzek drogi. Załadowane kamieniami lub ziemią wozy są przewożone do punktu blokady i ustawiane w poprzek drogi. Następnie koła są zdejmowane lub rozbijane. Kilka wozów w rzędzie zwiększa efekt bariery.
Przejścia dla ruchu pieszego wykonać, jak pokazano na rysunku 2b szkicu (Załącznik 4).
Jeśli zapora musi być początkowo otwarta dla ruchu pojazdów, połowa drogi jest blokowana przez unieruchomiony wóz; aby zablokować przejazd, drugi załadowany wóz na kołach jest umieszczany w pobliżu punktu blokady, a jeśli zapora musi być całkowicie zamknięta, jest wprowadzany do przejazdu i unieruchamiany (patrz rys. 2u).
Lokalny dowódca straży granicznej [Grenzschutzführer] nakazuje zablokowanie przejazdów. W przypadku bezpośredniego zagrożenia, burmistrz [Bürgermeister] sam nakazuje zamknięcie przepustów.
2) Zamiast barykad z wozów lub w celu ich ulepszenia, można stosować zapory składające się z narzędzi rolniczych (pługi, brony itp.) zaklinowanych razem i związanych ciasno drutem .
3) Rowy zaporowe nad drogami [Sperrgräben über Straßen]: Rowy zaporowe nad drogami muszą zawsze być nachylone pod kątem do jezdni i mieć co najmniej 1 m szerokości, 60 cm głębokości. Efekt jest wzmocniony, jeśli można je uczynić niewidocznymi dla kierowcy poprzez umieszczenie nad nimi listew lub desek z nawierzchnią drogową (żwir).
4) Bariery z drzew [Baumsperren]: W przypadku barier z drzew, drzewa alejowe są cięte około 1 metra nad ziemią w taki sposób, aby można je było powalić tak by pień zwisał z karpiny. Muszą leżeć krzyżowo, jedno na drugim na drodze i być solidnie połączone mocnym drutem.
5) Blokady mostów [Brückensperren]: Bariery na mostach są szczególnie skuteczne, ponieważ nie można ich łatwo ominąć. Odpowiednimi zaporami mostowymi są zapory z wozów zgodne z numerem 1 lub zapory zgodne z numerem 2, a także zapory z belek. W tym celu belki lub pnie drzew są przepychane przez barierkę mostu i klinowane na miejscu (patrz rys. 1a).
6) Kamienne barykady [Steinbarrikaden]: W tym celu należy ułożyć jak najcięższe kamienie w poprzek drogi w stosy tak duże i głębokie, jak to tylko możliwe.
7) Barykady służą tylko tam, gdzie nie można ich objechać. Im później zostaną odkryte przez zbliżającego się wrogiego kierowcę, tym korzystniejszy będzie ich efekt. Dlatego należy je umieszczać w martwych punktach, na zakrętach, za narożnikami murów i w zwężeniach wsi.
8) Mieszkańcy powinni być proszeni o ucieczkę, gdy wróg się zbliża i pozostanie w ukryciu, gdy wróg jest w wiosce, ponieważ w przeciwnym razie zostaną wykorzystani przez wroga jako środek ucieczki.
Instrukcje dotyczące blokad dla społeczności lokalnej
Załącznik 2
Instrukcja wykonania zapór (z załączonym szkicem)
1) Barykady z wozów [Wagensperren]: W tym celu kilka wozów załadowanych kamieniami lub ziemią jest ustawianych w poprzek drogi. Załadowane kamieniami lub ziemią wozy są przewożone do punktu blokady i ustawiane w poprzek drogi. Następnie koła są zdejmowane lub rozbijane. Kilka wozów w rzędzie zwiększa efekt bariery.
Przejścia dla ruchu pieszego wykonać, jak pokazano na rysunku 2b szkicu (Załącznik 4).
Jeśli zapora musi być początkowo otwarta dla ruchu pojazdów, połowa drogi jest blokowana przez unieruchomiony wóz; aby zablokować przejazd, drugi załadowany wóz na kołach jest umieszczany w pobliżu punktu blokady, a jeśli zapora musi być całkowicie zamknięta, jest wprowadzany do przejazdu i unieruchamiany (patrz rys. 2u).
Lokalny dowódca straży granicznej [Grenzschutzführer] nakazuje zablokowanie przejazdów. W przypadku bezpośredniego zagrożenia, burmistrz [Bürgermeister] sam nakazuje zamknięcie przepustów.
2) Zamiast barykad z wozów lub w celu ich ulepszenia, można stosować zapory składające się z narzędzi rolniczych (pługi, brony itp.) zaklinowanych razem i związanych ciasno drutem .
3) Rowy zaporowe nad drogami [Sperrgräben über Straßen]: Rowy zaporowe nad drogami muszą zawsze być nachylone pod kątem do jezdni i mieć co najmniej 1 m szerokości, 60 cm głębokości. Efekt jest wzmocniony, jeśli można je uczynić niewidocznymi dla kierowcy poprzez umieszczenie nad nimi listew lub desek z nawierzchnią drogową (żwir).
4) Bariery z drzew [Baumsperren]: W przypadku barier z drzew, drzewa alejowe są cięte około 1 metra nad ziemią w taki sposób, aby można je było powalić tak by pień zwisał z karpiny. Muszą leżeć krzyżowo, jedno na drugim na drodze i być solidnie połączone mocnym drutem.
5) Blokady mostów [Brückensperren]: Bariery na mostach są szczególnie skuteczne, ponieważ nie można ich łatwo ominąć. Odpowiednimi zaporami mostowymi są zapory z wozów zgodne z numerem 1 lub zapory zgodne z numerem 2, a także zapory z belek. W tym celu belki lub pnie drzew są przepychane przez barierkę mostu i klinowane na miejscu (patrz rys. 1a).
6) Kamienne barykady [Steinbarrikaden]: W tym celu należy ułożyć jak najcięższe kamienie w poprzek drogi w stosy tak duże i głębokie, jak to tylko możliwe.
7) Barykady służą tylko tam, gdzie nie można ich objechać. Im później zostaną odkryte przez zbliżającego się wrogiego kierowcę, tym korzystniejszy będzie ich efekt. Dlatego należy je umieszczać w martwych punktach, na zakrętach, za narożnikami murów i w zwężeniach wsi.
8) Mieszkańcy powinni być proszeni o ucieczkę, gdy wróg się zbliża i pozostanie w ukryciu, gdy wróg jest w wiosce, ponieważ w przeciwnym razie zostaną wykorzystani przez wroga jako środek ucieczki.
![[zapory]](images/powis113.jpg) |
||
Załącznik 3. Przykłady prostych blokad (BAMA). |
Budowa zapór i komór amunicyjnych przebiegała według ustalonej procedury. Lokalizacje zapór były ustalane przez oficerów szkoleniowych [Ausbildungsleitern] we współpracy z Sperrdienstgruppe i zatwierdzane przez dowództwo. Następnie wykonywano rozpoznanie techniczne, tworzono plany, uzyskiwano oferty i przygotowywano dokumentację budowlaną. Po akceptacji projektu przez odpowiednie władze przystępowano do budowy, nadzorowano prace i przeprowadzano odbiory techniczne.
W przypadku komór amunicyjnych, po rozpoznaniu wybierano teren i nabywano grunt poprzez procedury notarialne i zgłoszenia do odpowiednich urzędów wojskowych. Po zabezpieczeniu terenu rozpoczynano budowę, którą nadzorowano i kamuflowano (np. przez nasadzenia). W kolejnych etapach wyposażano magazyny w skrzynie z amunicją, zapalnikami, narzędziami i innym sprzętem. Obiekty przekazywano żandarmerii i wyznaczano opiekuna. Nadzór i konserwacja tych pomieszczeń odbywały się w ramach szkoleń.
W przypadku komór amunicyjnych, po rozpoznaniu wybierano teren i nabywano grunt poprzez procedury notarialne i zgłoszenia do odpowiednich urzędów wojskowych. Po zabezpieczeniu terenu rozpoczynano budowę, którą nadzorowano i kamuflowano (np. przez nasadzenia). W kolejnych etapach wyposażano magazyny w skrzynie z amunicją, zapalnikami, narzędziami i innym sprzętem. Obiekty przekazywano żandarmerii i wyznaczano opiekuna. Nadzór i konserwacja tych pomieszczeń odbywały się w ramach szkoleń.
Heeresdienststelle 6, Kdr./Nr.2615 geh., Regensburg, dnia 19.10.36.
Dotyczy: Budowa zapór i komór amunicyjnych. [Anlage von Sperren und Munitionsräumen].
Wybór i instalacja zapór i komór amunicyjnych odbywa się w następującej kolejności:
A. Zapory.
I. Rozpoznanie taktyczne wszystkich zapór i określenie ich lokalizacji jest przeprowadzane przez oficerów szkoleniowych [A.L. = Ausbildungsleitern] we współpracy z Sperrdienstgruppe.
Po ustaleniu lokalizacji, szef Sperrdienstgruppe musi mi ją przedstawić i uzyskać moją zgodę. Następnie zaporę należy wpisać na listę postępu prac [Arbeitsfortschrittliste].
II. Wszystkie dalsze prace mają być wykonywane przez Sperrdienstgruppe , a mianowicie
1) Rozpoznanie techniczne obiektu.
2) Wizja lokalna, wstępne ustalenie ilości, rodzaju i położenia instalacji, jednocześnie rozpoznanie komór magazynowych, jeśli amunicji nie można złożyć w innym obiekcie.
III. Opracowanie projektu.
1) Przygotowanie planów wyposażenia i obliczeń obciążenia na podstawie tymczasowej specyfikacji zgodnie z sekcją II. 2.
2) Uzyskanie ofert cenowych.
3) Przygotowanie projektu budowlanego dla Dowództwa Generalnego .
4) Zatwierdzenie projektu budowlanego, określenie kosztów i przyjęcie kosztów przez Dowództwo Generalne dla instalacji o kosztach poniżej 1000 RMK oraz przez Inspektorat Fortyfikacji Zachodnich lub Dowództwo Wojsk Lądowych ? [Inspektion der Westbefestigungen bezw. Ob.d.H]. jeżeli koszty przekraczają 1000 RMK.
IV. Wykonanie.
1) Udzielenie zamówienia wykonawcy przez właściwy organ budowlany.
2) Kontrola podczas budowy.
3) Pierwszy odbiór i identyfikacja wad.
4) Odbiór po usunięciu wad.
B. Pomieszczenia magazynowe [Lagerräume].
I. Zapytanie lokalne patrz pkt. A,I.
II. Nabycie gruntu.
1) Ustalenie właściciela i wniosek o wydanie [Aufforderung zur Hergabe] (w razie potrzeby z pomocą burmistrza i sprawdzenie księgi wieczystej urzędu ewidencji gruntów).
2) Niezwłoczne zabezpieczenie notarialne u notariusza (ewentualny wniosek o wydanie przez sąd spadku).
3) Zgłoszenie nabycia gruntu do urzędu i starostwa powiatowego.
4) Złożenie odpisu aktu notarialnego do gen. Kdo. (Stopi) i przekazanie do administracji okręgu wojskowego VII [Wehrkreisverwaltung VII ] celem potwierdzenia.
5) Notarialne potwierdzenie pomiaru i przekazania.
6) Przedłożenie umowy przekazania Dowództwu Generalnemu VII i Administracji Okręgu Wojskowego VII.
III Budowa.
1) Uzyskanie ofert (niezwłocznie po nabyciu gruntu).
2) Udzielenie wykonawcy zamówienia przez właściwy organ budowlany.
3) Kontrola budowy przy okazji innych kontroli itp.
4) Odbiór robót budowlanych, stwierdzenie wad.
5) Wniosek o wytyczenie i oznakowanie.
6) Ponowna inspekcja w przypadku poważnych usterek.
7) Kamuflaż poprzez nasadzenia (w zależności od pory roku, równocześnie z budową lub później).
8) Kontrola, zatwierdzenie i przedłożenie faktury do Dowództwa Generalnego w celu uzyskania instrukcji dotyczących płatności.
IV. Zagospodarowanie.
1) Przygotowanie skrzyń ładunkowych i ich zapakowanie.
2) Załadunek skrzyń ładunkowych i ich oznakowanie.
3) Złożenie magazynów z amunicją, spłonkami i zapalnikami.
4) Załadunek walców typu K i S [K- u. S-Rollen] oraz narzędzi.
5) Późniejsze zajęcie ze sprzętem, który został dostarczony dopiero później, tj. brakowało go w punktach 1 i 2.
6) Powiadomienie władz o wykorzystaniu obiektu w celu zamówienia ochrony.
7) Przekazanie kompletu kluczy żandarmerii itp. oraz karty identyfikacyjnej opiekunowi (wyznaczenie opiekuna przez oficera szkoleniowego [Ausbildungsoffizier]).
V. Nadzór i konserwacja pomieszczeń magazynowych odbywa się sporadycznie podczas szkolenia.
Dotyczy: Budowa zapór i komór amunicyjnych. [Anlage von Sperren und Munitionsräumen].
Wybór i instalacja zapór i komór amunicyjnych odbywa się w następującej kolejności:
A. Zapory.
I. Rozpoznanie taktyczne wszystkich zapór i określenie ich lokalizacji jest przeprowadzane przez oficerów szkoleniowych [A.L. = Ausbildungsleitern] we współpracy z Sperrdienstgruppe.
Po ustaleniu lokalizacji, szef Sperrdienstgruppe musi mi ją przedstawić i uzyskać moją zgodę. Następnie zaporę należy wpisać na listę postępu prac [Arbeitsfortschrittliste].
II. Wszystkie dalsze prace mają być wykonywane przez Sperrdienstgruppe , a mianowicie
1) Rozpoznanie techniczne obiektu.
2) Wizja lokalna, wstępne ustalenie ilości, rodzaju i położenia instalacji, jednocześnie rozpoznanie komór magazynowych, jeśli amunicji nie można złożyć w innym obiekcie.
III. Opracowanie projektu.
1) Przygotowanie planów wyposażenia i obliczeń obciążenia na podstawie tymczasowej specyfikacji zgodnie z sekcją II. 2.
2) Uzyskanie ofert cenowych.
3) Przygotowanie projektu budowlanego dla Dowództwa Generalnego .
4) Zatwierdzenie projektu budowlanego, określenie kosztów i przyjęcie kosztów przez Dowództwo Generalne dla instalacji o kosztach poniżej 1000 RMK oraz przez Inspektorat Fortyfikacji Zachodnich lub Dowództwo Wojsk Lądowych ? [Inspektion der Westbefestigungen bezw. Ob.d.H]. jeżeli koszty przekraczają 1000 RMK.
IV. Wykonanie.
1) Udzielenie zamówienia wykonawcy przez właściwy organ budowlany.
2) Kontrola podczas budowy.
3) Pierwszy odbiór i identyfikacja wad.
4) Odbiór po usunięciu wad.
B. Pomieszczenia magazynowe [Lagerräume].
I. Zapytanie lokalne patrz pkt. A,I.
II. Nabycie gruntu.
1) Ustalenie właściciela i wniosek o wydanie [Aufforderung zur Hergabe] (w razie potrzeby z pomocą burmistrza i sprawdzenie księgi wieczystej urzędu ewidencji gruntów).
2) Niezwłoczne zabezpieczenie notarialne u notariusza (ewentualny wniosek o wydanie przez sąd spadku).
3) Zgłoszenie nabycia gruntu do urzędu i starostwa powiatowego.
4) Złożenie odpisu aktu notarialnego do gen. Kdo. (Stopi) i przekazanie do administracji okręgu wojskowego VII [Wehrkreisverwaltung VII ] celem potwierdzenia.
5) Notarialne potwierdzenie pomiaru i przekazania.
6) Przedłożenie umowy przekazania Dowództwu Generalnemu VII i Administracji Okręgu Wojskowego VII.
III Budowa.
1) Uzyskanie ofert (niezwłocznie po nabyciu gruntu).
2) Udzielenie wykonawcy zamówienia przez właściwy organ budowlany.
3) Kontrola budowy przy okazji innych kontroli itp.
4) Odbiór robót budowlanych, stwierdzenie wad.
5) Wniosek o wytyczenie i oznakowanie.
6) Ponowna inspekcja w przypadku poważnych usterek.
7) Kamuflaż poprzez nasadzenia (w zależności od pory roku, równocześnie z budową lub później).
8) Kontrola, zatwierdzenie i przedłożenie faktury do Dowództwa Generalnego w celu uzyskania instrukcji dotyczących płatności.
IV. Zagospodarowanie.
1) Przygotowanie skrzyń ładunkowych i ich zapakowanie.
2) Załadunek skrzyń ładunkowych i ich oznakowanie.
3) Złożenie magazynów z amunicją, spłonkami i zapalnikami.
4) Załadunek walców typu K i S [K- u. S-Rollen] oraz narzędzi.
5) Późniejsze zajęcie ze sprzętem, który został dostarczony dopiero później, tj. brakowało go w punktach 1 i 2.
6) Powiadomienie władz o wykorzystaniu obiektu w celu zamówienia ochrony.
7) Przekazanie kompletu kluczy żandarmerii itp. oraz karty identyfikacyjnej opiekunowi (wyznaczenie opiekuna przez oficera szkoleniowego [Ausbildungsoffizier]).
V. Nadzór i konserwacja pomieszczeń magazynowych odbywa się sporadycznie podczas szkolenia.
Wytyczne do tworzenia zapór z drzew z 1938 roku określały, że na rozkaz można było wznosić tylko takie zapory leśne i drogowe, których usunięcie wymagało więcej czasu, po wcześniejszym zezwoleniu dowództwa. Małe, łatwe do usunięcia zapory dla bezpieczeństwa mogły być tworzone samodzielnie blisko granicy. Zespoły zaporowe mogły przygotować materiały, ale dopiero po wyraźnym rozkazie mogły rozpocząć budowę zapór stałych.
Heeresdienststelle 6, Ia Nr. 681 geh.Kdos., Regensburg,dnia 13.5.1938
Dotyczy: Zapory leśne i zapory stałe (zapory tymczasowe).
Gen.Kdo. XIII. A.K., Nr. 1680 g.K. z 7.5.38
1) Na wezwanie Wzmocnienia Służby Ochrony Granic [VGAD] i Grenzwachtu zapory leśne i takie zapory drogowe i szlakowe, których usunięcie wymaga dłuższego czasu, nie mogą być wznoszone bez uprzedniego wyraźnego zezwolenia gen. Kdos.(Ia) lub A.O.K. przez Heeresdienststelle (Grz. Sch. Abschn. Kdo.).
2) Samodzielne działanie bez specjalnego zezwolenia Gen. Kdos. (Ia) lub A.O.K., w pobliżu granicy mogą być wznoszone tylko takie małe zapory dla lokalnego bezpieczeństwa VGAD i Grenzwachtu, które można ponownie usunąć w możliwie najkrótszym czasie bez pomocy saperów (tj. walce K, lżejsze zapory z pojazdów, ale bez rzutów drzew). Należy zagwarantować późniejszą użyteczność dróg i ścieżek po usunięciu barier.
3) Po wezwaniu Sperrorganisation zespoły odpowiedzialne za budowę tymczasowych blokad drogowych mogą przygotować materiał w taki sposób, aby budowa blokady drogowej mogła rozpocząć się natychmiast na specjalne zamówienie. Należy upewnić się, że droga pozostaje w pełni zdatna do użytku przed otrzymaniem rozkazu budowy barier. Heeresdienststelle 6 (Grz.Sch. Abschn.Kdo.) musi uzyskać wyraźne zezwolenie na budowę stałych zapór od Gen. Kdo. (A.O.K.).
(...)
Dotyczy: Zapory leśne i zapory stałe (zapory tymczasowe).
Gen.Kdo. XIII. A.K., Nr. 1680 g.K. z 7.5.38
1) Na wezwanie Wzmocnienia Służby Ochrony Granic [VGAD] i Grenzwachtu zapory leśne i takie zapory drogowe i szlakowe, których usunięcie wymaga dłuższego czasu, nie mogą być wznoszone bez uprzedniego wyraźnego zezwolenia gen. Kdos.(Ia) lub A.O.K. przez Heeresdienststelle (Grz. Sch. Abschn. Kdo.).
2) Samodzielne działanie bez specjalnego zezwolenia Gen. Kdos. (Ia) lub A.O.K., w pobliżu granicy mogą być wznoszone tylko takie małe zapory dla lokalnego bezpieczeństwa VGAD i Grenzwachtu, które można ponownie usunąć w możliwie najkrótszym czasie bez pomocy saperów (tj. walce K, lżejsze zapory z pojazdów, ale bez rzutów drzew). Należy zagwarantować późniejszą użyteczność dróg i ścieżek po usunięciu barier.
3) Po wezwaniu Sperrorganisation zespoły odpowiedzialne za budowę tymczasowych blokad drogowych mogą przygotować materiał w taki sposób, aby budowa blokady drogowej mogła rozpocząć się natychmiast na specjalne zamówienie. Należy upewnić się, że droga pozostaje w pełni zdatna do użytku przed otrzymaniem rozkazu budowy barier. Heeresdienststelle 6 (Grz.Sch. Abschn.Kdo.) musi uzyskać wyraźne zezwolenie na budowę stałych zapór od Gen. Kdo. (A.O.K.).
(...)
Przygotowanie terenu w pasie przygranicznym nie uszło uwagi polskiego wywiadu. Meldowano, że przygotowania skupiały się na wzmacnianiu budynków (zarówno państwowych, jak i prywatnych) w celu obrony oraz wyznaczaniu obiektów przeznaczonych do zniszczenia. Za przygotowania do wysadzania odpowiadały nie tylko oddziały saperów, ale i piechota. Działania te prowadziły Sperrdienstgruppen, które mimo niewielkiej liczby oficerów zajmowały się opracowywaniem planów mobilizacyjnych i ewidencją obiektów i zasobów. Szczególnie dużo takich grup działało w Prusach Wschodnich.
Sztab Główny Oddział II
Załącznik N-6 do L.21550/II.N.Tj.39.
Warszawa, dn. 25 III 1939 r.
L.ew.76
OSŁONA I MOBILIZACJA WOJSKA NIEMIECKIEGO.
I.- Osłona.
(...)
4.- Organizacja Grenzwacht /stwierdzona w terenie/
(...)
g. Przygotowanie terenu.
Na ten dział przygotowania osłony położony jest bardzo silny nacisk.
W pasie pogranicznym polega on z jednej strony na spotęgowaniu obronności poszczególnych punktów względnie gniazd oporu, szczególnie przez przystosowanie do tego szeregu budynków /wzmocnienie budowy, urządzenie strzelnic/ i to nie tylko rządowych jak np. straży celnej, lecz i prywatnych, z drugiej zaś strony na wyznaczeniu z góry obiektów, które mają ulec zniszczeniu, oraz personelu, który ma tego dokonać. Zniszczenia te przeprowadzać mają nie tylko oddziały saperskie, lecz i piechoty.
Prace związane z przygotowaniem zniszczeń, spoczywają prawdopodobnie w rękach t.zw. "Sperrdienstgruppen", których zakres pracy nie jest jeszcze dokładnie rozpoznany. Szczupła jednak ich obsada personalna /1-4 oficerów, przeważnie kategorii "E"/ zdaje się wskazywać na to, że spełniają one rolę placówek opracowujących terenowy elaborat "mob" i prowadzących ewidencję obiektów oraz materiałów i sił przeznaczonych do ich zniszczenia.
Uderza szczególnie duża ich ilość na terenie Prus Wschodnich /rozpoznano 5/.
Załącznik N-6 do L.21550/II.N.Tj.39.
Warszawa, dn. 25 III 1939 r.
L.ew.76
OSŁONA I MOBILIZACJA WOJSKA NIEMIECKIEGO.
I.- Osłona.
(...)
4.- Organizacja Grenzwacht /stwierdzona w terenie/
(...)
g. Przygotowanie terenu.
Na ten dział przygotowania osłony położony jest bardzo silny nacisk.
W pasie pogranicznym polega on z jednej strony na spotęgowaniu obronności poszczególnych punktów względnie gniazd oporu, szczególnie przez przystosowanie do tego szeregu budynków /wzmocnienie budowy, urządzenie strzelnic/ i to nie tylko rządowych jak np. straży celnej, lecz i prywatnych, z drugiej zaś strony na wyznaczeniu z góry obiektów, które mają ulec zniszczeniu, oraz personelu, który ma tego dokonać. Zniszczenia te przeprowadzać mają nie tylko oddziały saperskie, lecz i piechoty.
Prace związane z przygotowaniem zniszczeń, spoczywają prawdopodobnie w rękach t.zw. "Sperrdienstgruppen", których zakres pracy nie jest jeszcze dokładnie rozpoznany. Szczupła jednak ich obsada personalna /1-4 oficerów, przeważnie kategorii "E"/ zdaje się wskazywać na to, że spełniają one rolę placówek opracowujących terenowy elaborat "mob" i prowadzących ewidencję obiektów oraz materiałów i sił przeznaczonych do ich zniszczenia.
Uderza szczególnie duża ich ilość na terenie Prus Wschodnich /rozpoznano 5/.
Z biblioteczki niemieckiego sapera
Broszura dla zapór bez saperskich materiałów wybuchowych [Merkblatt für Sperren ohne Pioniersprengmittel]
Wyciąg z H. Dv. 316 Służba Saperska dla wszystkich broni [Pionierdienst aller Waffen (All. Pi. D.)]
Berlin 1936
Pochodzącą z BAMA instrukcję wykonywania zapór można w tłumaczeniu przeczytać -> TU.
Wyciąg z H. Dv. 316 Służba Saperska dla wszystkich broni [Pionierdienst aller Waffen (All. Pi. D.)]
Berlin 1936
Pochodzącą z BAMA instrukcję wykonywania zapór można w tłumaczeniu przeczytać -> TU.
Broszura o układaniu walców K i S
[1937?]
Pochodzącą z BAMA instrukcję wykonywania zapór z rozsuwanych walców drucianych typu K (z drutu gładkiego) i S (z drutu kolczastego) można w tłumaczeniu przeczytać -> TU.
[1937?]
Pochodzącą z BAMA instrukcję wykonywania zapór z rozsuwanych walców drucianych typu K (z drutu gładkiego) i S (z drutu kolczastego) można w tłumaczeniu przeczytać -> TU.
Klaus Grot - Sperren und Hindernisse - Ein militärischer Rück- und Überblick (2012)
Książka niemieckiego, emerytowanego oficera saperów - Zapory i przeszkody - wojskowy przegląd retrospektywny i syntetyczny przedstawiający problem zapór na wojnie na przestrzeni wieków. Pobierz z -> openhsu.ub.hsu-hh.de.
Książka niemieckiego, emerytowanego oficera saperów - Zapory i przeszkody - wojskowy przegląd retrospektywny i syntetyczny przedstawiający problem zapór na wojnie na przestrzeni wieków. Pobierz z -> openhsu.ub.hsu-hh.de.
Aktualizacja: 11.08.2025
Autor: hege22